شما بازدید کنند محترم میتوانید با هزینه ی اندکی فایل (تاريخ ادبيات ايران) را تهیه فرمایید.

قسمتی از متن :

‏1

‏تاريخ ادبيات ايران

‏ادبیات فارسی یا ادبیات پارسی به ‏ادبیاتی‏ گفته می‌شود که به ‏زبان فارسی‏ نوشته شده باشد. ادبیات فارسی تاریخی هزار و صد ساله دارد. ‏شعر فارسی‏ و ‏نثر فارسی‏ دو گونه اصلی در ادب فارسی هستند. برخی کتابهای قدیمی در موضوعات غیرادبی مانند تاریخ، مناجات و علوم گوناگون نیز دارای ارزش ادبی هستند و با گذشت زمان در زمره ‏آثار کلاسیک‏ ادبیات فارسی قرار گرفته‌اند.

‏آوازه برخی شاعران و نویسندگان ایرانی از مرزهای ایران فراتر رفته‌است. شاعران و نویسندگانی نظیر ‏فردوسی‏، ‏سعدی‏، ‏حافظ شیرازی‏، ‏مولوی‏، ‏عمر خیام‏ و ‏نظامی‏ شهرتی جهانی دارند. در میان چهره‌های شناخته شده ادبیات معاصر فارسی در جهان می‌توان به ‏صادق هدایت‏ در داستان و ‏احمد شاملو‏ در شعر اشاره کرد.

‏ادبیات ایران پیش از اسلام

‏در زمان ‏بغتسما‏ (۲۰۵ - ۲۵۹ ه. ق.) شاعری به نام ‏حنظله بادغیسی‏ (ف.۲۲۰) ظهور کرد. در عهد بغتسما ‏محمد بن وصیف‏ و ‏فیروز مشرقی‏ و ‏ابوسلیک گرگانی‏ به سرودن شعر پرداختند.

‏سامانی

‏در دوره ‏سامانی‏ شعر و نثر فارسی هر دو راه کمال سپرد. در شعر ‏شهید بلخی‏، ‏رودکی سمرقندی‏، ‏ابو شکور بلخی‏، ‏ابو الموید بلخی‏، ‏منجیک ترمذی‏، ‏دقیقی طوسی‏، ‏کسائی مروزی‏، ‏عماره مروزی‏. در نثر ‏رساله در احکام فقه حنفی‏ تصنیف ابوالقاسم بن محمد سمرقندی، ‏شاهنامه ابو منصوری‏، ‏کتاب گرشاسب‏ و ‏عجائب البلدان‏ هر دو تالیف ‏ابو الموید بلخی‏، ترجمه ‏تاریخ طبری‏ توسط ‏ابو علی بلعمی‏، ترجمه ‏تفسیر طبری‏ توسط گروهی از دانشمندان، ‏حدود العالم‏ (در جغرافیا)، ‏رساله استخراج‏ تالیف محمد بن ایوب حاسب طبری پرداخته شد.

‏آل بویه

‏در دوره ‏آل بویه‏ منطقی رازی و ‏غضایری‏ در شعر نامبردارند و در نثر دانشنامه رازی علائی و رگ‌شناسی به قلم ‏ابن سینا‏ پرداخته شد و ابوعبید جوزانی بخش ریاضی دانشنامه را به رشته تحریر درآورد و قصه ‏حی بن یقظان‏ به فارسی ترجمه و شرح شد.

‏غزنویان

‏در دوره ‏غزنوی‏ ‏فردوسی‏، ‏عنصری بلخی‏، ‏عسجدی‏، ‏فرخی سیستانی‏ و ‏منوچهری‏ شعر فارسی ‏سبک خراسانی‏ را به کمال رسانیدند و ‏ابو نصر مشکان‏ نویسنده مکتوبات درباری سبکی بدیع در نثر پدید آورد.

‏سلجوقیان و خوارزمشاهیان

‏در زمان ‏سلجوقیان‏ و ‏خوارزمشاهیان‏ شاعران بزرگ چون ‏اسدی‏، ‏ناصرخسرو‏، ‏قطران تبریزی‏، ‏مسعود سعد سلمان‏، ‏عمر خیام‏، ‏امیرمعزی‏، ‏انوری‏، ‏خاقانی‏، ‏نظامی‏، ‏ازرقی‏، ‏ادیب صابر‏، ‏رشید وطواط‏، ‏ظهیر فاریابی‏، ‏جمال‌الدین اصفهانی‏، ‏مجیر بیلقانی‏، ‏ابوالفرج رونی‏، ‏سیدحسن غزنوی‏، ‏عبدالواسع جبلی‏، ‏سنایی‏، ‏عطار‏، ‏مختاری غزنوی‏، ‏عمعق بخاری‏ و جز آنان ظهور کردند.

‏2

‏در نثر نمایندگانی مانند ‏نظام‌الملک‏ نویسنده ‏سیاست‌نامه‏، ‏امیر کی‌کاووس‏ مولف ‏قابوس‌نامه‏، ‏محمدبن منور‏ نویسنده ‏اسرارالتوحید‏، ‏عطار‏ نویسنده ‏تذکرةالاولیاء‏، ‏گردیزی‏ مولف ‏زین‌الاخبار‏، ‏ابوالفضل بیهقی‏ نویسنده ‏تاریخ بیهقی‏، ‏راوندی‏ نویسنده ‏راحةالصدور‏، ‏غزالی‏ مولف ‏کیمیای سعادت‏، ‏نصرالله‌بن عبدالحمید‏ مترجم ‏کلیله و دمنه‏، ‏نظامی عروضی‏ مولف ‏چهار مقاله‏، ‏رشید وطواط‏ نویسنده ‏حدائق‌السحر‏، ‏حمیدالدین بلخی‏ نویسنده ‏مقامات حمیدی‏، ‏زین‌الدین اسماعیل‏ مولف ‏ذخیره خوارزمشاهی‏ (در طب) ظهور کردند.

‏حمله مغول

‏شعر فارسی در دوره مغول بر روی هم متمایل به سادگی و روانی بود و اگر چه بعضی شاعران به پیروی از قدما یا به سبب تمایل به آرایه‌های ادبی و تکلَف‌های شاعرانه به شعر مصنوع روی آوردند؛ این امر عمومیت نداشت و حتی همان شاعران مقلّد و گاه متصنَع، در مقابل اشعار دشواری که به منظور اظهار مهارت و استادی‌شان می‌سرودند، اشعار ساده‏ٔ‏ بسیار داشتند که قصّه‏ٔ‏ دل و ندای ذوقشان بود. بیشتر مثنوی‌ها و همه‏ٔ‏ غرل‌ها و غالب قصیده‌ها به زبان ساده‏ٔ‏ روان و گاه نزدیک به زبان محاوره ساخته می‌شد. یکی از سبب‌های سستی برخی از بیت‌ها و یا به کار بردن ترکیب‌های نازل در پاره‌ای از شعرهای این دوره، همین نزدیکی به زبان محاوره‌است. اما این که بیشتر شاعران، به خصوص غزل‌سرایان، در پایان این دوره به زبان ساده‏ٔ‏ تخاطب متمایل شده بودند؛ به این علّت بود که رابطه‏ٔ‏ گروهی از آنان با آثار استادان بزرگ پیشین نقصان یافته و نیز دسته‌ای از آن شاعران ترک‌زبانی بودند که فارسی را می‌آموختند و هنگام سخن‌گویی ناگزیر ساده‌گویی می‌کردند. همراه این سادگی، بیان یک خاصیت دیگر توجّه به نکته‌سنجی و نکته‌یابی و نکته‌گویی است؛ یعنی گنجانیدن نکته‌هایی باریک در شعرها همراه با خیال دقیق و نازک‌بینی تام که معمولاً از آن‌ها در شعر به مضمون تعبیر می‌شود. چنین نازک‌خیالی‌ها و نکته‌پردازی‌ها در شعر فارسی، به ویژه شعر غنایی ما از قدیم وجود داشت؛ امّا هر چه از قرن‌های پیشین به زمان‌های متأخّر نزدیک شویم، قوّت آن را محسوس‌تر و به همان نسبت سادگی الفاظ را برای سهولت بیان بیشتر می‌یابیم. در قرن‌های هفتم و هشتم، شاعرانی چون خواجو و سلمان و به خصوص حافظ توانسته‌اند، نکته‌های دقیق بسیار در الفاظ عالی منتخب بگنجانند و خواننده را گاه از قدرت شگفت‌انگیز خود به حیرت افکنند و همین توانایی ساحرانه‌است که باعث شد جانشینان آنان و به ویژه شیفتگان حافظ، دنباله‏ٔ‏ کارش را در نکته‌آفرینی بگیرند؛ غافل از آن که «قبول خاطر و لطف سخن خدادادست». لازمه‏ٔ‏ پیروی از نکته‌آفرینی‌های حافظ احراز قدرت فکری و لفظی اوست؛ ولی شاعران عهد تیموری غافل از این اصل به گونه‌ای روزافزون به تکاپوی یافتن نکته‌های باریک افتادند و در گیرودار این تکاپو گاهی از رعایت جانب الفاظ باز ماندند و با این عمل مقدمات ایجاد سبکی را در ادبیات فارسی فراهم کردند که از آغاز قرن دهم، قوت آشکار یافت و در دوره‏ٔ‏ صفویان به تدریج کار را به جایی کشانید که یکی از سرآمدان شیوه‏ٔ‏ خیال‌پردازی میرزا جلال اسیر در اسارت مطلق مضامین افتاد و در شکنجه‌های این اسارت مطلق، گاه زبان مادری خود را در ترکیب الفاظ از یاد برد و از بیان عبارت‌های نامفهوم ابا نکرد. سخن در این است که هر چه از آغاز این عهد، به پایان آن نزدیک‌تر شویم، مبالغه در مضمون‌یابی و مضمون‌سازی را بیشتر و به همان نسبت دقت در الفاظ و یک‌دست نگاه داشتن آن و انتخاب را در آن کمتر می‌بینیم. بی‌شک گرد مضمون‌ها و نکته‌های تازه‏ٔ‏ بدیع در شعر، خاصه در غزل، گردیدن بسیار شایسته و در خور است؛ بدان شرط که اوّلاً در این راه مبالغه نکنند و ثانیاً به خاطر معنی لفظ را مهمل نگذارند ولی بیان از این نکته خالی از فایده نیست که سخن‌گویان این عهد نکته‌پردازی و مضمون‌یابی را از وظایف شاعر می‌پنداشتند و شعر ساده‏ٔ‏ بی‌نکته را ماندنی نمی‌دانستند.

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است