اخلاق در خانواده - word (..docx) - عمران -

قسمتی از متن :

1

‏چکیده

‏تحلیل‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏و‏ ‏اصول‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏شخصیت‏ ‏زن‏ ‏نزد‏ ‏پیامبر‏ ‏اعظم‏ (‏ص‏) ‏یکی‏ ‏از‏ ‏موضوعاتی‏ ‏است‏ ‏که‏ ‏در‏ ‏تاریخ‏ ‏اسلام‏ ‏اهمیت‏ ‏زیادی‏ ‏دارد‏. ‏این‏ ‏موضوع‏ ‏نشان‏ ‏دهنده‏ ‏رفتارشناسی‏ ‏پیامبر‏ ‏در‏ ‏دو‏ ‏محور‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏است‏. ‏در‏ ‏این‏ ‏مقاله‏ ‏شاخص‏ ‏های‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏و‏ ‏رفتار‏ ‏خانوادگی‏ ‏در‏ ‏سیره‏ ‏نبوی‏ ‏ارزیابی‏ ‏می‏ ‏شوند‏. ‏سیره‏ ‏نبوی‏ ‏نشان‏ ‏می‏ ‏دهد‏ ‏که‏ ‏شیوه‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏نزد‏ ‏وی‏ ‏اهمیت‏ ‏داشته‏ ‏است‏. ‏در‏ ‏این‏ ‏بررسی‏ ‏ملاک‏ ‏ارزیابی‏ ‏بر‏ ‏رعایت‏ ‏انصاف‏ ‏و‏ ‏عدالت،‏ ‏صداقت‏ ‏پیامبر‏ ‏با‏ ‏همسران،‏ ‏همکاری‏ ‏پیامبر‏ ‏در‏ ‏تربیت‏ ‏فرزندان‏ ‏و‏ ‏توجه‏ ‏به‏ ‏رشد‏ ‏علمی‏ ‏و‏ ‏شناختی‏ ‏همسران‏ ‏است‏ ‏به‏ ‏عبارت‏ ‏دیگر‏ ‏رعایت‏ ‏عدالت،‏ ‏آزادی‏ ‏و‏ ‏حقوق‏ ‏متقابل‏ ‏پیامبر‏ ‏با‏ ‏همسران‏ ‏و‏ ‏خانواده‏ ‏سبب‏ ‏تقویت‏ ‏آئین‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏است‏. ‏سؤال‏ ‏مقاله‏ ‏این‏ ‏است‏ ‏که‏ ‏شاخص‏ ‏های‏ ‏اصلی‏ ‏در‏ ‏اصول‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏پیامبر‏ ‏اعظم‏(‏ص‏) ‏کدامند؟‏ ‏در‏ ‏پاسخ‏ ‏به‏ ‏سؤال‏ ‏حاضر‏ ‏فرضیه‏ ‏چنین‏ ‏بوده‏ ‏که‏ ‏عملکرد‏ ‏پیامبر‏ ‏در‏ ‏عدالت،‏ ‏صداقت،‏ ‏تربیت‏ ‏فرزندان‏ ‏و‏ ‏توجه‏ ‏به‏ ‏رشد‏ ‏علمی‏ ‏و‏ ‏شناختی‏ ‏سبب‏ ‏تقویت‏ ‏آئین‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏شده‏ ‏است‏. ‏در‏ ‏ضرورت‏ ‏و‏ ‏اهمیت‏ ‏چنین‏ ‏نگرشی‏ ‏سعی‏ ‏شده‏ ‏است‏ ‏تا‏ ‏آئین‏ ‏سیره‏ ‏نبوی‏ ‏پیامبر‏ ‏در‏ ‏اصول‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏مورد‏ ‏بررسی‏ ‏قرار‏ ‏گیرد‏. ‏به‏ ‏طور‏ ‏کلی‏ ‏این‏ ‏مقاله‏ ‏با‏ ‏روش‏ «‏توصیفی‏- ‏تحلیلی‏»‏ ‏و‏ ‏بهره‏ ‏گیری‏ ‏از‏ ‏اطلاعات‏ ‏کتابخانه‏ ‏ای‏ ‏و‏ ‏اسنادی‏ ‏و‏ ‏تجزیه‏ ‏و‏ ‏تحلیل‏ ‏کیفی‏ ‏نظریات‏ ‏اسلام‏ ‏و‏ ‏چهارچوب‏ ‏نظری‏ ‏سیره‏ ‏نبوی‏ ‏پیامبر‏ ‏درصدد‏ ‏بررسی‏ ‏تحلیل‏ ‏اصول‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏است‏. ‏و‏ ‏در‏ ‏نهایت‏ ‏به‏ ‏این‏ ‏نتیجه‏ ‏ختم‏ ‏خواهد‏ ‏شد‏ ‏که‏ ‏سیره‏ ‏نبوی‏ ‏پیامبر‏ ‏از‏ ‏مسائلی‏ ‏است‏ ‏که‏ ‏رفتارشناسی‏ ‏وی‏ ‏را‏ ‏در‏ ‏بحث‏ ‏همسرداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏ ‏وجایگاه‏ ‏زن‏ ‏در‏ ‏اسلام‏ ‏ارزیابی‏ ‏می‏ ‏نماید‏.

‏مفاهیم‏ ‏و‏ ‏تعاریف

‏اخلاق‏ ‏خانوادگی‏:

‏جهت‏ ‏گیری‏ ‏درست‏ ‏برای‏ ‏زندگی‏ ‏مشترک‏ ‏از‏ ‏آداب‏ ‏اساسی‏ ‏زندگی‏ ‏خانوادگی‏ ‏است‏. ‏پیامبر‏ ‏اکرم‏ ‏در‏ ‏پی‏ ‏آن‏ ‏بود‏ ‏تا‏ ‏نگاه‏ ‏پیروان‏ ‏خود‏ ‏را‏ ‏به‏ ‏زندگی‏ ‏خانوادگی‏ ‏و‏ ‏خانواده‏ ‏تصحیح‏ ‏کند‏. ‏ایشان‏ ‏در‏ ‏آموزه‏ ‏های‏ ‏لطیف‏ ‏خویش‏ ‏به‏ ‏اخلاق‏ ‏در‏ ‏زندگی‏ ‏خانوادگی‏ ‏و‏ ‏ازدواج‏ ‏و‏ ‏روابط‏ ‏زناشویی‏ ‏پرداخته‏ ‏است‏. ‏آن‏ ‏حضرت‏ ‏می‏ ‏فرمودند‏ ‏که‏ ‏هرگاه‏ ‏کسی‏ ‏نزد‏ ‏شما‏ ‏آمد‏ ‏که‏ ‏امانتداری‏ ‏و‏ ‏اخلاق‏ ‏او‏ ‏را‏ ‏می‏ ‏پسندید‏ ‏به‏ ‏او‏ ‏همسر‏ ‏دهید‏. ‏دینداری‏ ‏و‏ ‏اخلاقمندی‏ ‏زمینه‏ ‏ای‏ ‏را‏ ‏فراهم‏ ‏می‏ ‏کند‏ ‏که‏ ‏همسرداری‏ ‏در‏ ‏مسیری‏ ‏درست‏ ‏قرار‏ ‏گیرد‏ ‏و‏ ‏تداوم‏ ‏یابد‏. ‏آن‏ ‏که‏ ‏چنین‏ ‏ویژگی‏ ‏هایی‏ ‏را‏ ‏داراست‏ ‏و‏ ‏به‏ ‏درستی‏ ‏انجام‏ ‏می‏ ‏دهد‏ ‏و‏ ‏حقوق‏ ‏همسر‏ ‏را‏ ‏رعایت‏ ‏می‏ ‏نماید،‏ ‏با‏ ‏اخلاق‏ ‏است‏. ‏تأکید‏ ‏پیشوایان‏ ‏دین‏ ‏نیز‏ ‏بر‏ ‏معیار‏ ‏اخلاقی‏ ‏زندگی‏ ‏است‏ ‏چرا‏ ‏که‏ ‏بهترین‏ ‏زندگی،‏ ‏زندگی‏ ‏با‏ ‏اخلاق‏ ‏است‏ ‏بهترین‏ ‏زندگی‏ ‏خانوادگی‏ ‏زندگی‏ ‏با‏ ‏عشق‏ ‏و‏ ‏علاقه‏ ‏است‏ ‏لذا‏ ‏روابط‏ ‏زن‏ ‏و‏ ‏مرد‏ ‏و‏ ‏خانواده‏ ‏باید‏ ‏عاشقانه‏ ‏و‏ ‏پرلطافت‏ ‏باشد‏(‏دلشاد‏ ‏تهرانی،‏ 1385 :80 ‏و‏ 48- 44).

2

‏آئین‏ ‏همسرداری‏:

‏همسرداری‏ ‏یعنی‏ ‏مواظبت‏ ‏و‏ ‏نگهداری‏ ‏همسر‏. ‏سعادت‏ ‏و‏ ‏خوشبختی‏ ‏خانواده‏ ‏در‏ ‏اصول‏ ‏صحیح‏ ‏همسرداری‏ ‏است‏. ‏آیین‏ ‏همسرداری‏ ‏نزد‏ ‏اسلام‏ ‏آن‏ ‏قدر‏ ‏اهمیت‏ ‏داشته‏ ‏که‏ ‏آنرا‏ ‏در‏ ‏ردیف‏ ‏جهاد‏ ‏در‏ ‏راه‏ ‏خدا‏ ‏قرار‏ ‏دادند‏.‏رسول‏ ‏خدا‏ ‏می‏ ‏فرمایند‏ ‏هر‏ ‏زنی‏ ‏که‏ ‏بمیرد‏ ‏در‏ ‏حالی‏ ‏که‏ ‏شوهرش‏ ‏راضی‏ ‏باشد‏ ‏داخل‏ ‏بهشت‏ ‏می‏ ‏شود‏ ‏و‏ ‏زن‏ ‏نمی‏ ‏تواند‏ ‏حق‏ ‏خدا‏ ‏را‏ ‏ادا‏ ‏کند‏ ‏مگر‏ ‏اینکه‏ ‏حق‏ ‏شوهرش‏ ‏را‏ ‏ادا‏ ‏کند‏. ‏پیامبر‏ ‏از‏ ‏همسری،‏ ‏الگوی‏ ‏جدیدی‏ ‏عرضه‏ ‏کرد‏ ‏به‏ ‏همان‏ ‏میزان‏ ‏که‏ ‏وظایف‏ ‏همسری‏ ‏دارد،‏ ‏حقوق‏ ‏هم‏ ‏دارد‏. ‏از‏ ‏نظر‏ ‏ایشان‏ ‏بهترین‏ ‏بهره‏ ‏و‏ ‏نعمت‏ ‏دنیا‏ ‏زن‏ ‏شایسته‏ ‏است‏ ‏از‏ ‏نعمتهای‏ ‏دنیا‏ ‏چیز‏ ‏بهتر‏ ‏از‏ ‏همسر‏ ‏شایسته‏ ‏نیست‏. (‏امینی،‏ 1389: 190 ‏و‏ 25-24)

‏رابطه‏ ‏زن‏ ‏و‏ ‏شوهر

‏بخش‏ ‏ديگرى‏ ‏از‏ ‏اخلاق‏ ‏خانواده‏ ‏درباره‏ ‏روابط‏ ‏زن‏ ‏و‏ ‏شوهر‏ ‏در‏ ‏محيط‏ ‏خانواده‏ ‏است‏.‏در‏ ‏قرآن‏ ‏كريم‏ ‏مباحث‏ ‏اخلاقى‏ ‏و‏ ‏حقوقى‏ ‏مرتبط‏ ‏با‏ ‏اين‏ ‏بحث‏ ‏توأمان‏ ‏مطرح‏ ‏شده‏ ‏و‏ ‏شايد‏ ‏بتوان‏ ‏گفت‏در‏ ‏همه‏ ‏مواردى‏ ‏كه‏ ‏احكام‏ ‏حقوقى‏ ‏بيان‏ ‏شده‏ ‏در‏ ‏كنار‏ ‏آن‏ ‏احكام‏ ‏اخلاقى‏ ‏نيز‏ ‏يادآورى‏ ‏شده‏ ‏است‏ ‏و‏ ‏اين‏ ‏از‏ ‏آن‏ ‏رو‏ ‏است‏ ‏كه‏ ‏احكام‏ ‏حقوقى‏ ‏به‏ ‏تنهايى‏ ‏نمى‏توانند‏ ‏سعادت‏ ‏و‏ ‏كمال‏ ‏انسان‏ ‏را‏ ‏تضمين‏ ‏كنند‏.

‏پيش‏ ‏از‏ ‏اين‏ ‏اشاره‏ ‏كرديم‏ ‏كه‏ ‏اصل‏ ‏ازدواج‏ ‏اگر‏ ‏با‏ ‏نيت‏ ‏خير‏ ‏تؤام‏ ‏باشد،‏ ‏داراى‏ ‏ارزش‏ ‏اخلاقى‏ ‏مثبت‏ ‏بوده‏ ‏امرى‏ ‏ستوده‏ ‏و‏ ‏پسنديده‏ ‏است‏ ‏و‏ ‏هر‏ ‏چه‏ ‏اين‏ ‏نيت‏ ‏خالص‏تر‏ ‏گردد،‏ ‏ارزش‏ ‏اخلاقى‏ ‏آن‏ ‏فزون‏تر‏ ‏است‏.‏از‏ ‏جمله‏ ‏شرايط‏ ‏صحت‏ ‏ازدواج‏ ‏در‏ ‏اسلام‏ ‏تعيين‏ ‏مهريه‏ ‏است‏ ‏كه‏ ‏از‏ ‏احكام‏ ‏حقوقى‏ ‏نكاح‏ ‏است‏ .‏اما‏ ‏مسأله‏ ‏اخلاقى‏ ‏در‏ ‏اين‏ ‏ارتباط‏ ‏آن‏ ‏است‏ ‏كه‏ ‏مهريه‏ ‏نبايد‏ ‏چندان‏ ‏سنگين‏ ‏باشد‏ ‏كه‏ ‏اصل‏ ‏ازدواج‏ ‏را‏ ‏با‏ ‏موانع‏ ‏مواجه‏ ‏سازد‏.‏هر‏ ‏چند‏ ‏از‏ ‏نظر‏ ‏حقوقى‏ ‏زن‏ ‏حق‏ ‏دارد‏ ‏مهر‏ ‏خود‏ ‏را‏ ‏هر‏ ‏اندازه‏ ‏كه‏ ‏بخواهد‏ ‏تعيين‏ ‏كند،‏ ‏اما‏ ‏از‏ ‏نظر‏ ‏اخلاقى‏ ‏نبايد‏ ‏فقر‏ ‏مالى‏ ‏فرد‏ ‏موجب‏ ‏محروم‏ ‏شدن‏ ‏او‏ ‏از‏ ‏ازدواج‏ ‏گردد‏ .‏در‏ ‏اين‏ ‏موارد‏ ‏بايد‏ ‏بر‏ ‏خدا‏ ‏توكل‏ ‏كرد‏ ‏و‏ ‏خداوند‏ ‏كسانى‏ ‏را‏ ‏كه‏ ‏فقيرند،‏ ‏بى‏نياز‏ ‏خواهد‏ ‏كرد‏ .

‏در‏ ‏عين‏ ‏حال‏ ‏كسانى‏ ‏هستند‏ ‏كه‏ ‏در‏ ‏اثر‏ ‏شرايط‏ ‏خاصى‏ ‏ـ‏ ‏صرف‏ ‏نظر‏ ‏از‏ ‏اينكه‏ ‏نمى‏توانند‏ ‏مهر‏ ‏را‏ ‏نقدا‏ ‏بپردازند‏ ‏ـ‏ ‏نمى‏توانند‏ ‏مخارج‏ ‏خود‏ ‏و‏ ‏خانواده‏ ‏خود‏ ‏را‏ ‏تأمين‏ ‏كنند‏.‏براى‏ ‏چنين‏ ‏كسانى‏ ‏ازدواج‏ ‏موقت‏ ‏توصيه‏ ‏شده‏ ‏است،‏ ‏كه‏ ‏يك‏ ‏راه‏ ‏قانونى‏ ‏براى‏ ‏ارضاى‏ ‏غريزه‏ ‏جنسى‏ ‏است‏. ‏اگر‏ ‏كسى‏ ‏نتواند‏ ‏حتى‏ ‏مهر‏ ‏عقد‏ ‏موقت‏ ‏را‏ ‏بپردازد،‏ ‏بهتر‏ ‏آن‏ ‏است‏ ‏كه‏ ‏از‏ ‏ازدواج‏ ‏خوددارى‏ ‏كرده،‏ ‏تلاش‏ ‏كند‏ ‏مالى‏ ‏به‏ ‏دست‏ ‏آورد‏ ‏و‏ ‏از‏ ‏فضل‏ ‏خداوند‏ ‏بهره‏مند‏ ‏شود؛‏ ‏آنگاه‏ ‏ازدواج‏ ‏كند‏: «‏و‏ ‏كسانى‏ ‏كه‏ ‏وسيله‏ ‏زناشويى‏ ‏نمى‏يابند‏ ‏بايد‏ ‏عفت‏ ‏ورزند‏ ‏تا‏ ‏خدا‏ ‏آنان‏ ‏را‏ ‏از‏ ‏فضل‏ ‏خويش‏ ‏بى‏نياز‏ ‏گرداند‏»‏ . ‏مسأله‏ ‏ديگر‏ ‏تعدد‏ ‏زوجات‏ ‏است‏ ‏كه‏ ‏در‏ ‏بعد‏ ‏حقوقى‏ ‏آن‏ ‏امرى‏ ‏جايز‏ ‏و‏ ‏مباح‏ ‏است،‏ ‏اما‏ ‏به‏ ‏لحاظ‏ ‏اخلاقى

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است