حقوق اساسی - word (..docx) - عمران -

قسمتی از متن :

 

‏عنوان  :  ‏حقوق اساسي

‏نویسنده‏ :  ‏عبدالصمد جودتی استیار

‏كلمات كليدي  :  ‏حقوق اساسي، حقوق عمومي، آندره هوريو، مارسل پرلو، قانون اساسي

<head<>

‏حقوق اساسي‏                                       

‏                                                                               ‏ 

‏  حقوق اساسي پايه و مبناي حقوق عمومي است زيرا در آن ساختمان حقوقي دولت و رابطۀ سازمان‌هاي آن با يكديگر مطرح مي‌شود. در اين رشته از حقوق، شكل حكومت و قواي سازندۀ آن (مقنّنه، مجريّه و قضائيّه) و نحوۀ شركت مردم در ايجاد قواي سه‌گانه و حقوق و آزادي‌های آنان در مقابل حاكميت مورد بحث و بررسي واقع مي‌گردد. بنابراين بايد آن را اساس و پايۀ قواعد حقوقي به شمار آورد.

‏ 

‏تعريف

‏  به مجموعۀ اصول و قواعد حاكم بر روابط حكومت و مردم و نيز اقتدارات وظايف و مسئوليّت‌هاي نهادهاي قانون‌گذاري، اجرايي و قضائي با عنايت به اصل تفكيك قوا حقوق اساسي اطلاق مي‌گردد.

‏  حقوق اساسي شاخه‌اي از حقوق است كه قواعد مندرج در قانون اساسي را بررسي نموده و روابط مربوط به دولت را به معناي عامّ كلمه (حاكميت) مورد دقّت قرار داده و حقوق نهادهاي سياسي تشكيل دهندۀ جامعه را تعريف مي‌نمايد.

‏ 

‏موضوع

‏  موضوع حقوق اساسي بررسي پديده‌هاي پذيرفته شده و رايج سياسي با شيوه‌هاي حقوقي است «آندره هوريو» ي فرانسوي اين شاخه از علم حقوق را چارچوب‌بندي حقوقي پديده‌هاي سياسي دانسته است.

‏  «مارسل پرلو» نيز موضوع آن را علم قواعد حقوقي دانسته كه به وسيلۀ آن قدرت سياسي مستقر اجرا و منتقل مي‌گردد.

‏ 

‏منابع حقوق اساسی

‏  منابع حقوق اساسي را در يك تقسيم‌بندي كلّي مي‌توان بر سه بخش اساسي تقسيم كرد:

‏ ‏ الف) منابع نوشته شده

‏از منابع نوشته براساس اعتبار و اهميّت آن‌ها به قرار ذيل مي‌توان نام برد:

‏1- ‏قانون اساسي.

‏2-‏ قوانين ساختاري كه تكميل‌كنندۀ متن قانون اساسي به شمار

‏مي‌آيند.

‏3-‏ قوانين عادي مصوّب دستگاه‌هاي قانون‌گذار به ويژه آن دسته از قوانيني كه براي بهتر فهميدن اصول قانون اساسي لازم است.

‏4-‏ اعمال قوّه مجريّه نظير تصويب نامه‌ها و تقسيمات هيأت دولت و مسئولان سياسي كشور.

‏5-‏ آراء دستگاه‌هاي كنترل‌كننده مانند شوراي قانون اساسي در فرانسه و شوراي نگهبان در ايران.

‏6-‏ مذاكرات مجالس قانون‌گذار نظير سؤال‌ها و استيضاح‌ها.

‏7- ‏ساير اسناد و مدارك همانند آثار علماي حقوق اساسي، اساس

‏نامه‌ها و مرام‏نامه‌هاي احزاب.

‏  ب) منابع عرفي

‏  مقصود از عرف در حقوق اساسي رفتارهای واقعي است كه تكرار گرديده، عادت شده و ترك آن‌ها به آشفتگي اجتماعي یا اعتراض مي‌انجامد. هم‏چنا‌ن ‌كه كنوانيسون‌هاي حقوق اساسي انگلستان محصول نقش آفريني مجدّانۀ عُرف آن جامعه است كه بخش اعظم منابع حقوق اين كشور را تشكيل مي‌دهند. 

‏  ج) ساير علوم اجتماعي

‏  استفاده از شيوه‌هاي علوم اجتماعي مانند علوم آماري، نظرسنجي‌هاي عمومي، جمعيّت‌شناسي، جامعه‌شناسي و غيره حقوق‏دان آگاه را به واقعيت‌هاي حقوقي آشناتر مي‌كند، به شرط آن كه از مرزهاي كاري خود خارج نشده و از رشتۀ خود منحرف نشود.

‏ 

‏ 

‏ 

‏ 

‏منابع:

‏1) قاضي، ابوالفضل؛ حقوق اساسي و نهادهاي سياسي، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1375، چاپ ششم، ج 1،صص 65- 64.

‏2) بوشهري جعفر؛ حقوق اساسي، تهران، گنج دانش، 1376، چاپ یازدهم، ج 1، ص 6.

‏3) قاضي، ابوالفضل؛ بايسته‌هاي حقوق اساسي، تهران،نشر دادگستر، 1379،

‏چاپ پنجم، صص 32 – 27.

‏ 

<

/head<>

‏خلاصه درس حقوق اساسی - استاد دکتر مهدی‌زاده

‏1 - حقوق اساسي را تعريف كرده؛ موضوع و هدف آن چيست؟‏

‏شاخه‌اي از حقوق عمومي است كه در آن از ساختار حقوقي دولت و رابطه سازمانهاي آن با يكديگر از يك سو و حقوق و آزادي‌هاي مردم از سوي ديگر بحث مي‌كند به عبارتي قوانين حاكم بر فرمانروا و فرمانبر. هدف حقوق اساسي تنظيم قدرت و تضمين آزادي بوده و مهمترين منبع حقوق اساسي در هر كشور قانون اساسي است.‏

‏

‏2  - قانون اساسي را تعريف نماييد و شيوه‌هاي كنترل قضايي و سياسي آن را توضيح داده و بيان كنيد كه در جمهوري اسلامي اسلامي ايران از چه شيوه‌اي براي كنترل قانون اساسي استفاده مي‌شود؟‏

‏كليه قواعد و مقررات عرفي و وضع‌شده مي‌باشد كه به وضع حقوقي، قدرت سياسي، حقوق افراد و نحوه توزيع قدرت ميان فرمانروايان و فرمانبران مي‌پردازد.‏

‏شيوه‌هاي كنترل قانون اساسي:‏

‏1 – قضايي كه دادگاهها مشخص‌كننده هستند.‏

2 – سياسي يا شبعه قضايي كميته‌اي مانند شوراي نگهبان تصميم‌گيرنده است.‏

3 – رييس جمهور‏

4 – مردم‏

در كشور ما شيوه كنترل قانون به روش سياسي يا شبه قضايي است كه اين وظيفه توسط شوراي نگهبان انجام مي‌شود. اصل 91 قانون اساسي اذعان مي‌دارد: به منظور پاسداري از احكام اسلام و قانون اساسي از نظر عدم مغايرت مصوبات مجلس شوراي اسلامي با آنها شورايي به نام شوراي نگهبان با تركيب زير تشكيل مي‌شود: 6 فقيه به انتخاب رهبري، 6 نفر حقوقدان با معرفي قوه قضاييه و انتخاب مجلس.‏

‏

3 - ‏در ادبيات حقوق اساسي كشور ما واژه دولت به چه معاني بكار رفته است با ذكر يك مثال توضيح دهيد؟‏

1 - تعريف دولت كشور: ‏جامعه سياسي و متشكلي است كه در آن هم قدرت سياسي و هم سرزمين و هم جمعيت يافت مي‌شود. و كليتي را متصور مي‌سازد كه جهان امروز به اين نوع واحدها تقسيم شده است.‏

‏2 - حكومت:  ‏حاكميت همان قدرت است و حكومت مجموعه ابزارها و عواملي است كه قدرت بوسيله آن اعمال مي‌شود. به بيان ديگر حكومت مجموعه نهادها و ارگانهايي است كه حاكم بواسطه آن به اعمال اقتدار مي‌پردازد.‏

‏3 – قوه مجريه: ‏

‏

‏4 – دولت كشور را تعريف نماييد، اجزاي تشكيل‌دهنده آن را توضيح دهيد؟‏

‏دولت كشور جامعه سياسي و متشكلي است كه در آن هم قدرت سياسي و هم سرزمين و هم جمعيت يافت مي‌شود و كليتي را متصور مي‌سازد كه جهان امروز به اين نوع واحدها تقسيم شده است. اجزاي تشكيل‌دهنده آن عبارتند از: ‏

‏1 - سرزمين:‏ سرزمين فضاي جغرافيايي با مرزهاي معين و محدود شده كه در آن قدرت و حاكميت دولت كشور اعمال مي‌شود.‏

‏2 - جمعيت: ‏گروهي انساني كه اعضاي آن احساس كنند كه بوسيله عوامل پيونددهندة مادي و معنوي به هم وابسته‌اند و با ديگر گروهبنديهاي انساني و افراد تشكيل‌دهنده آن متفاوت مي‌باشد و هر عضوي از اين گروه سرنوشت خود را با سرنوشت ساير اعضا يكي بداند.‏

‏3 – قدرت سياسي: ‏در هر جامعه قدرتهاي گوناگوني اعم از قدرتهاي مذهبي، حزبي، محلي و ... وجود دارد. قدرت سياسي قدرتي بلامنازع است كه از دو جهت مادي و معنوي بر ديگر قدرتها اشراف يافته است.‏

‏

5 – قدرت سياسي براي ايجاد، تعميق و اعمال اقتدار از دو عامل اجبار و اعتقاد بهره‌ مي‌گيرد. اين دو عامل را به نحو كامل توضيح دهيد؟‏

1– عامل اجبار: ‏عاملي است كه از بيرون بر افراد وارد مي‌شود تا از فرمانروايان اطاعت كنند. اشكال مختلف اجبار:‏

1 – فشار اجتماعي                2 – تبليغات سياسي          3 – الزامات مادي به اشكال زير است:‏

الف) اجبار فيزيكي مانند زندان                            ب) اجبار كاريزمايي‏

ج) اجبار اقتصادي                                           د) اجبار تشكيلاتي‏

‏2 – عامل اعتقادي: ‏مشروعيت حكومت يكي از مهمترين مسئله اعتقادي است كه از زماني به زمان ديگر فرق مي‌كند. ‏

‏

‏6 – شكل‌هاي مختلف دولت كشور كدام است آنها را تعريف كنيد و توضيح دهيد؟‏

دولت كشور يكپارچه: ‏دولت كشورهايي هستند كه داراي يك مركز واحد عملكرد سياسي (دولت) مي‌باشند و نمي‌توان آنها را به اجزايي تقسيم نمود كه نام دولت بر آنها نهاد.  در اين دولت كشورها مردم از يك اقتدار سياسي تبعيت مي‌كنند.‏

‏دولت‌كشور چند پارچه: ‏يعني تجمع ارادي چندين دولت حول محور يك حكومت مركزي و سپردن ميزاني از قدرت سياسي خود به حكومت مركزي. دولت‌كشورها به دو صورت كنفدراسيون و فدرال است.‏

‏

‏

7 – در دولت كشورهاي يك پارچه از شيوه‌هاي عدم تراكم، عدم تمركز و منطقه‌گرايي براي اداره بهتر كشور استفاده مي‌شود. هر يك از اين شيوه‌ها را توضيح دهيد؟

 

 

---

 

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

 

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است