برای شما بازدید کننده محترم این مقاله کامل را تهیه کرده ایم.

تفسیر نمونه

قسمتی از متن :

1

‏وَ ‏لا‏ تَنكِحُوا مَا نَكَحَ ءَابَاؤُكم مِّنَ النِّساءِ إِلا مَا قَدْ سلَف‏ ‏إِنَّهُ كانَ فَحِشةً وَ مَقْتاً وَ ساءَ سبِيلاً‏ ‏(‏22‏)

‏ترجمه‏: ‏

‏و ازدواج نكنيد با زنانى كه پدران شما با آنها ازدواج كرده‏اند ، مگر آنها كه در گذشته ( قبل از نزول اين حكم ) انجام شده است ، زيرا اين كار عمل زشت و تنفرآورى است و روش نادرستى مى‏باشد .

‏شان نزول:

‏در زمان جاهليت معمول بود كه هر گاه كسى از دنيا مى‏رفت و همسر و فرزندان از خود بيادگار مى‏گذاشت ، در صورتى كه آن همسر ، نامادرى فرزندان او بود ، فرزندانش نامادرى را همانند اموال او به ارث مى‏بردند ، به اين ترتيب كه آنها حق داشتند با نامادرى خود ازدواج كنند و يا او را به ازدواج شخص ديگرى در آورند ، پس از اسلام ، حادثه‏اى براى يكى از مسلمانان پيش آمد و آن اين كه : يكى از انصار بنام ابو قيس از دنيا رفت فرزندش به نامادرى خود پيشنهاد ازدواج نمود ، آن زن گفت : من ترا فرزند خود مى‏دانم و چنين كارى را شايسته نمى‏بينم

‏تفسير نمونه ج : 3 ‏ص : 325

‏ولى با اين حال از پيغمبر (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) كسب تكليف مى‏كنم ، سپس موضوع را خدمت پيامبر (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) عرض كرد ، و كسب تكليف نمود ، آيه فوق نازل شد و از اين كار به شدت نهى كرد .

‏تفسير :

‏همانطور كه در شان نزول نيز اشاره شد ، آيه خط بطلان به يكى از اعمال ناپسند دوران جاهليت مى‏كشد و مى‏گويد : و لا تنكحوا ما نكح آبائكم من النساء : با زنانى كه پدران شما با آنها ازدواج كرده‏اند ازدواج نكنيد .

‏اما از آنجا كه هيچ قانونى معمولا شامل گذشته نمى‏شود ، اضافه مى‏فرمايد الا ما قد سلف : مگر ازدواج‏هائى كه پيش از اين انجام شده است .

‏سپس براى تاكيد مطلب ، سه تعبير شديد در باره اين نوع ازدواج بيان مى‏فرمايد : نخست اين كه مى‏گويد : اين عمل ، كار بسيار زشتى است ( انه كان فاحشة ) و بعد اضافه مى‏كند : عملى است كه موجب تنفر در افكار مردم است يعنى طبع بشر آن را نمى‏پسندد ( و مقتا ) و در پايان مى‏فرمايد : روش نادرستى است ( و ساء سبيلا ) حتى در تاريخ مى‏خوانيم كه مردم جاهلى نيز اين نوع ازدواج را مقت ( تنفرآميز ) و فرزندانى كه ثمره آن بودند مقيت ( فرزندان مورد تنفر ) مى‏ناميدند .

‏روشن است كه اين حكم بخاطر مصالح و فلسفه‏هاى مختلفى مقرر شده ، زيرا ازدواج با نامادرى از يكسو همانند ازدواج با مادر است چون نامادرى در حكم مادر دوم محسوب مى‏شود .

‏و از سوى ديگر تجاوز به حريم پدر و هتك احترام او است .

‏و از همه گذشته اين عمل ، تخم نفاق را در ميان فرزندان يك شخص مى‏پاشد زيرا ممكن است بر سر تصاحب نامادرى ميان آنها اختلاف واقع شود حتى ميان

‏تفسير نمونه ج : 3 ‏ص : 326

‏پدر و فرزند ايجاد رقابت مى‏كند زيرا معمولا ميان همسر دوم و همسر اول رقابت و حسادت وجود دارد ، اگر اين كار ( ازدواج با نامادرى ) دو حيات پدر ( پس از طلاق نامادرى ) انجام گيرد دليل حسادت آن روشن است ، و اگر بعد از مرگ او صورت گيرد نيز ممكن است يك نوع حسادت ، نسبت به پدر از دست رفته خود پيدا كند .

‏تعبيرات سه‏گانه‏اى كه در باره نكوهش اين عمل در آيه فوق آمده ، بعيد نيست به ترتيب اشاره به سه فلسفه بالا باشد .

‏حُرِّمَت عَلَيْكمْ أُمَّهَتُكُمْ وَ بَنَاتُكُمْ وَ أَخَوَتُكمْ وَ عَمَّتُكُمْ وَ خَلَتُكُمْ وَ بَنَات الأَخ وَ بَنَات الأُخْتِ وَ أُمَّهَتُكمُ الَّتى أَرْضعْنَكُمْ وَ أَخَوَتُكم مِّنَ الرَّضعَةِ وَ أُمَّهَت نِسائكمْ وَ رَبَئبُكمُ الَّتى فى حُجُورِكم مِّن نِّسائكُمُ الَّتى دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلا جُنَاحَ عَلَيْكمْ وَ حَلَئلُ أَبْنَائكمُ الَّذِينَ مِنْ أَصلَبِكمْ وَ أَن تَجْمَعُوا بَينَ الأُخْتَينِ إِلا مَا قَدْ سلَف ‏إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَّحِيماً(23)

‏ترجمه :

23 - ‏حرام شده است بر شما مادرانتان و دختران و خواهران و عمه‏ها و خاله‏ها و دختران برادر و دختران خواهر شما و مادرانيكه شما را شير داده‏اند و خواهران رضاعى شما و مادران همسر و دختران همسرتان كه در دامان شما پرورش يافته‏اند از همسرانيكه با آنها آميزش جنسى داشته‏ايد و چنانچه آميزش جنسى با آنها نداشته‏ايد ( دختران آنها ) براى شما مانعى ندارد و ( همچنين ) همسرهاى پسرانتان كه از نسل شما هستند ( نه پسرخوانده‏ها ) و ( نيز حرام است بر شما ) اينكه جمع ميان دو خواهر كنيد مگر آنچه در گذشته واقع شده خداوند آمرزنده و مهربان است .

‏تفسير نمونه ج : 3 ‏ص : 327

‏تفسير : تحريم ازدواج با محارم

2

‏در اين آيه به محارم يعنى زنانى كه ازدواج با آنها ممنوع است اشاره شده است و بر اساس آن محرميت از سه راه ممكن است پيدا شود :

1 - ‏ولادت كه از آن تعبير به ارتباط نسبى مى‏شود .

2 - ‏از طريق ازدواج كه به آن ارتباط سببى مى‏گويند .

3 - ‏از طريق شيرخوارگى كه به آن ارتباط رضاعى گفته مى‏شود .

‏نخست اشاره به محارم نسبى كه هفت دسته هستند كرده و مى‏فرمايد : حرمت عليكم امهاتكم و بناتكم و اخواتكم و عماتكم و خالاتكم و بنات الاخ و بنات الاخت : مادران شما و دخترانتان و خواهرانتان و عمه‏ها و خاله - هايتان و دختران برادر و دختران خواهرانتان بر شما حرام شده‏اند .

‏بايد توجه داشت كه منظور از مادر فقط آن زنى كه انسان بلا واسطه از او تولد شده ، نيست بلكه جده و مادر جده و مادر پدر و مانند آنها را شامل مى‏شود همانطور كه منظور از دختر ، تنها دختر بلا واسطه نيست بلكه دختر و دختر پسر و دختر دختر و فرزندان آنها را نيز در بر مى‏گيرد و همچنين در مورد پنج دسته ديگر .

‏نا گفته پيدا است كه همه افراد طبعا از اين گونه ازدواج‏ها تنفر دارند و بهمين دليل همه اقوام و ملل ( جز افراد كمى ) ازدواج با محارم را ممنوع مى‏دانند و حتى مجوسى‏ها كه در منابع اصلى خود قائل به جواز اين گونه ازدواج‏ها بوده‏اند ، امروز آن را انكار مى‏كنند .

‏گرچه بعضى كوشش دارند كه اين موضوع را ناشى از يك عادت و رسم كهن بدانند ولى مى‏دانيم عموميت يك قانون در ميان تمام افراد بشر ، در قرون و اعصار

‏تفسير نمونه ج : 3 ‏ص : 328

‏طولانى ، معمولا حكايت از فطرى بودن آن مى‏كند ، زيرا رسم و عادت نمى‏تواند عمومى و دائمى گردد .

‏از اين گذشته امروز اين حقيقت ثابت شده كه ازدواج افراد همخون با يكديگر خطرات فراوانى دارد يعنى بيمارى نهفته و ارثى را آشكار و تشديد مى‏كند ( نه اين كه خود آن توليد بيمارى كند ) حتى بعضى ، گذشته از محارم ، ازدواج با اقوام نسبتا دورتر را مانند عموزاده‏ها را با يكديگر خوب نمى‏دانند و معتقدند خطرات بيمارى‏هاى ارثى را تشديد مى‏نمايد ولى اين مسئله اگر در خويشاوندان دور مشكلى ايجاد نكند ( همانطور كه غالبا نمى‏كند ) در خويشان نزديك كه همخونى شديدتر است مسلما توليد اشكال خواهد كرد .

‏بعلاوه در ميان محارم جاذبه و كشش جنسى معمولا وجود ندارد زيرا محارم غالبا با هم بزرگ مى‏شوند و براى يكديگر يك موجود عادى و معمولى هستند و موارد نادر و استثنائى نمى‏تواند مقياس قوانين عمومى و كلى گردد و مى‏دانيم كه جاذبه جنسى ، شرط استحكام پيوند زناشوئى است ، بنا بر اين اگر ازدواجى در ميان محارم صورت گيرد ، ناپايدار و سست خواهد بود .

‏سپس به محارم رضاعى اشاره كرده و مى‏فرمايد : و امهاتكم اللاتى ارضعنكم و اخواتكم من الرضاعه : و مادرانى كه شما را شير مى‏دهند و خواهران رضاعى شما بر شما حرامند .

‏گرچه قرآن در اين قسمت از آيه تنها به دو دسته يعنى خواهران و مادران رضاعى اشاره كرده ولى طبق روايات فراوانى كه در دست است ، محارم رضاعى منحصر به اينها نيستند ، بلكه طبق حديث معروف كه از پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) نقل شده

‏تفسير نمونه ج : 3 ‏ص : 329

‏يحرم من الرضاع ما يحرم من النسب : تمام كسانى كه از نظر ارتباط نسبى حرامند از نظر شيرخوارگى نيز حرام مى‏شوند .

‏البته مقدار شيرخوارگى كه تاثير در محرميت مى‏كند و همچنين شرائط و كيفيت آن ، ريزه‏كاريهاى فراوانى دارد كه در كتابهاى فقهى آمده است .

‏فلسفه تحريم محارم رضاعى اين است كه با پرورش گوشت و استخوان آنها با شير شخص معينى شباهت به فرزندان او پيدا مى‏كند ، مثلا زنيكه كودكى را به اندازه‏اى شير مى‏دهد كه بدن او با آن شير نمو مخصوصى مى‏كند يك نوع شباهت در ميان آن كودك و ساير فرزندان آن زن پيدا مى‏شود و در حقيقت هر كدام جزئى از بدن آن مادر محسوب مى‏گردند و همانند دو برادر نسبى هستند .

‏و در آخرين مرحله اشاره به دسته سوم از محارم كرده و آنها را تحت چند عنوان بيان مى‏كند :

1 - ‏و امهات نسائكم : و مادران همسرانتان يعنى به مجرد اينكه زنى به ازدواج مردى در آمد و صيغه عقد جارى گشت مادر او و مادر مادر او و ... بر او حرام ابدى مى‏شوند .

2 - ‏و ربائبكم اللاتى فى حجوركم من نسائكم اللاتى دخلتم بهن : و دختران همسرانتان كه در دامان شما قرار دارند به شرط اينكه با آن همسر آميزش جنسى پيدا كرده باشيد يعنى تنها با عقد شرعى يك زن دختران او كه از شوهر ديگرى بوده‏اند بر شوهر حرام نمى‏شوند ، بلكه مشروط بر اين است كه علاوه بر عقد شرعى با آن زن همبستر هم شده باشد .

‏وجود اين قيد در اين مورد تاييد مى‏كند كه حكم مادر همسر كه در جمله سابق گذشت مشروط به چنين شرطى نيست ، و به اصطلاح اطلاق حكم را تقويت مى‏كند .

‏گرچه ظاهر قيد فى حجوركم : در دامان شما باشند چنين مى‏فهماند كه اگر دختر همسر از شوهر ديگر در دامان انسان پرورش نيابد بر او حرام نيست ولى به قرينه روايات و مسلم بودن حكم ، اين قيد به اصطلاح قيد احترازى نيست

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است