برای شما بازدید کننده محترم این مقاله کامل را تهیه کرده ایم.

خوارج

قسمتی از متن :

1

‏1 - ‏خوارج

‏يكى ديگر از فرقه‏هاى كلامى كه در روزگار امام على (ع) به وجود آمد «خوارج» است. برخى از محققان، خوارج را فرقه‏اى اسلامى ذكر كرده‏اند تا جايى كه در كتاب‏هايى كه در خصوص تاريخ علم كلام نوشته‏اند به طور مفصل درباره اين فرقه وعقايد آنان سخن گفته‏اند. ما هر چند خوارج را اساساً مسلمان نمى‏دانيم اما پرداختن به طرز تفكر وانديشه‏هاى كلامى آنان را از اين جهت ضرورى مى‏دانيم كه اين فرقه در زمان حكومت امام على (ع) با تمسك به قرآن و تظاهر به اسلام براى آن حضرت، مشكلاتى را پديد آوردند واز خود عقايدى فاسد وخلاف قرآن به جاى گذاشتند. وچون بحث ما در اين جا «على (ع) وفرقه‏هاى ك‏لامى» است ناگزيريم ‏كه ‏عقايد‏اين ‏گروه ‏راهم ‏به ‏طورخلاصه ‏به ‏بحث ‏وبررسى ‏بگذاريم.

آنان به طرز گمراه‏كننده‏اى كردارهاى خود را با قرآن توجيه مى‏كردند وبر روش‏هاى خويش، استدلال عقيدتى مى‏آوردند. از همين روست كه امام على (ع) به اصحاب خويش فرمود: در هنگام بحث ومناظره با آنان از قرآن استدلال نياوريد بلكه با سن‏ت پيامبر بحث كنيد، چون اين گروه ‏قرآن ‏را ‏به ‏نفع ‏خويش ‏تأويل ‏مى‏كنند.

خوارج به خاطر همين استدلال‏هاى سست وبى‏پايه، عمرى كوتاه ‏داشتند وچندان در تاريخ نپاييدند ‏وبه ‏ج‏زچند ‏فرقه ‏معدود، ‏ساير ‏فرقه‏ها‏يشان ‏از ‏بين ‏رفته‏اند، ‏اما‏عقايدوافكارشان ‏در ‏قالب‏هاىمختلف ‏به ‏حيات ‏خويش ‏ادامه ‏داده ‏است.

در نهج البلاغه هم آمده است هنگامى كه خوارج كشته شدند به امام‏ على (ع) گفتند: اى امير مؤمنان، ‏همگى ‏آنا‏ن ‏كشته ‏شدند. ‏امام ‏فرمود:

«كلاَّ‏والل‏َّهِ ‏اِنَّهُمْ ‏نُطَفٌ ‏فِى ‏أصْلابِ ‏الرِّجالِ ‏وَقراراتِ ‏النِّساءِ، ‏كُلَّما ‏نَجَمَ ‏مِنهُمْ ‏قَرْنٌ ‏قُطِعَ ‏حتّى

‏يكونَ ‏آخِرُهُم ‏لُصُوصاً ‏سَلّابينَ؛‏نه به خدا قسم، آنها نطفه‏هايى در پشت مردان ورحم زنان خواهند بود كه هر زمان، شاخى از آنها سر بر آورد، بريده مى‏شود تا‏ اين كه آخرشان دزدان وراهزنان ‏خواهندشد.‏»‏(‏1‏)‏

از اين سخن امام (ع) به خوبى استفاده مى‏شود كه عقايد باطل اين گروه وافرادى كه با اين مرام باطل هستند باقى خواهند ماند.

‏1-1- ‏چگونگى پيدايش خوارج

‏عموم مورخانى كه به بحث وبررسى درباره خوارج وچگونگى پيدايش آنان پرداخته‏اند به وجود آمدن اين فرقه را از جنگ صفين وقضيه «حكميّت» مى‏دانند، امّا به نظر ما براى ريشه‏يابى عميق‏تر بايد كمى به عقب برگشت، زيرا نمى‏توان پذيرفت كه‏ يك حزب وگروه سازمان ‏يافته ‏ومنسجم ‏با ‏موضع ‏گيرى‏هاى ‏سياسى ‏وعقيدتى،‏به ‏يكباره ‏ودرمدت ‏كمترازچندساعت ‏وياچندروز،ايجاد‏شود؟

آيا باور كردنى است كه در نبرد صفين، عده‏اى با اصرار و پافشارى بسيار از امير مؤمنان على (ع) بخواهند كه جنگ را خاتمه دهد وحكميّت را بپذيرد وحتى او را براى پذيرفتن اين امر به قتل تهديد كنند، امّا پس از قبول حكميّت از طرف على (ع) فورا‏ً موضع خود را تغيير دهند وپذيرش

3

‏حكميّت ‏را ‏كفر ‏ب‏دانند؟ ‏اين، ‏مسلماًبرنامه ‏وطرحى ‏ازپيش ‏تنظيم ‏شده ‏بوده ‏است ‏كه ‏ريشه ‏درپيش ‏ازنبردصفين ‏ومسأله ‏حكميّت ‏دارد.

بنابر اين بر يك محقق، لازم است كه براى تحليل وبررسى چگونگ‏ى پيدايش اين گروه به عقب برگرددوقضيه ‏را ‏از ‏ريشه ‏دنبال ‏كند ‏ودر‏ا‏ين ‏ريشه‏يابى ‏به ‏عامل ‏مهم‏تعصبات ‏قبيله‏اى ‏، ‏توجه ‏بيشترى ‏بكند.

بسيارى از رهبران خوارج وكسانى كه در ميان ساده لوحان سپاه على (ع) در جنگ صفين، پس از پذيرش حكميّت، بذر شورش پاشيدند از قبيله «بنى تميم» و «بنى ربيعه» بودند (بنى ربيعه، خود تيره‏اى از بنى تميم است). كسانى مانند شبث بن ربعى وحرقوص ابن زهير ‏ (ذو الثديه) ومسعر بن فدكى وعروة بن اديه ومرداس بن اديه كه در نظر خوارج بعدى از سلف صالح هستند، همه از قبيله بنى تميم بودند. البته از قبا‏يل ديگر نيز كم وبيش شركت داشتنداما ‏بيشتر ‏رهبران ‏خوارج ‏از ‏اين ‏قبيله ‏بودند ‏واز ‏قريش ‏هيچ ‏كس ‏درميان ‏خوارج ‏نبود.

بنى تميم در زمان جاهليت با قبيله مضر وبخصوص تيره قريش دشمنى وجنگ داشتند وحتى پس از اسلام نيز، كه به ظاهر مسلمان شده بودند، گاه وبيگاه دشمنى ديرينه خود با قريش را آشكار مى‏كردند واز اين كه پيامبر از قريش ا ست ناراحت بود‏ند وحسد مى‏ورزيدند. در اين باره ‏به ‏دو ‏سند ‏تاريخى ‏زير ‏توجه ‏فرماييد:

1) جمعى از قبيله بنى تميم وارد مسجد پيامبر شدند وبى آن كه ادب واحترام پيامبر را رعايت كنند از پشت حجره‏ها ندا در دادند كه «اُخرج إلينا يا محمّد، جِئناك لِنُفاخِرُك؛ اى محمد، بيرون آى كه آمده‏ايم با تو مفاخره كنيم» يعنى امتيازات ومفاخر وبرترى‏هاى قبيله خود را بر تو ثابت كنيم. آن گاه آنان به مال وثروت وكثرت جمعيت وچيزهايى از اين قبيل فخرفروشى كردند واين آيه شريفه درباره آنها نازل شد: (اِنَّ الّذينَ يُنادُونَكَ مِن وَراءِ الحُجُراتِ أكثَرُهُمْ لا يَعْقِلُون‏؛‏(‏2‏)‏ﻜﺴﺍﻨﯼ‏كه ‏تو ‏را ‏ازپشت ‏حجره‏ها‏ن‏دامى‏دهندبسيارى ‏ازآنها‏نمى‏فهمند‏.)‏(‏3‏)‏

2) در يكى از جنگ‏ها هنگامى كه پيامبر خدا غنايم جنگى را تقسيم مى‏كرد، مردى از بنى تميم به نام ذو الخويصره، كه همان «حرقوص بن زهير» بود، سر رسيد وگفت: يا محمّد، عدالت را رعايت كن! پيامبر فرمود: واى بر تو، اگر من عدالت را رعايت نكنم پس چه كسى اين كار را خواهد كرد؟ بعضى از اصحاب خواستند او را بكشند. پيامبر فرمود: رهايش كنيد، همانا براى او يارانى خواهد بود كه نماز شما در مقابل نماز آنها وروزه شما در برابر روزه آنها كوچك شمرده مى‏شود وآنها قرآن را تلاوت مى‏كنند اما از گلوهايشان تجاوز نمى‏كند، آنها از دين خارج مى‏شوند همان گونه كه تير از كمان رها مى‏شود. سپس افزود: آنها ‏بر مسلمانان خروج مى‏كنند.نشانه ‏آنها ‏اين ‏است ‏كه ‏در ‏ميانشان ‏مرد ‏سياه ‏چهره‏اى ‏است ‏كه ‏يكى ‏از

‏پستان‏هاى ‏او ‏مانند ‏پستان ‏زن ‏است‏.»‏(‏4‏)‏

مفسران مى‏گويند: درباره همين اعتراض «حرقوص بن زهير» به پيامبر بود كه اين آيه شريفه نازل شد: (وَمِنهُمْ مَن يَلْمِزُكَ في الصَّدقات فَإنْ اُعطوا مِنها رَضَوا وإنْ لَمْ يُعْطُوا مِنها إذاهُم يَسخَطُون؛‏(‏5‏)‏ واز منافقان كسانى هستند كه در امر صدقات تو را‏ طعنه مى‏زنند. اگر به آنها داده ‏شود ‏خرسن‏د ‏مى‏شوند ‏واگر ‏داده ‏نشود ‏خشمگين ‏مى‏گردند‏.)‏(‏6‏)‏جالب است كه در اين سند تاريخى - كه اكثر موّرخان ومحدثان ومفسران آن را نقل كرده‏اند - منافقى كه به پيامبر اعتراض مى‏كند وقرآن، او را از جمله منافقان مى‏شمارد كسى است كه «ذو الخويصره» نام دارد واو همان «حرقوص بن زهير» است كه يكى از رهبران خوارج بود ودر جنگ صفين پس از جريان حكميّت، شديداً به على (ع) اعتراض كرد وجمعى را به دنبال خود كشانيد وسرانجام در جنگ نهروان كشته شد. او همان «ذو الثديه» بود كه على (ع) جنازه او را جستجو كرد تا

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است