شما بازدید کنند محترم میتوانید با هزینه ی اندکی فایل (انواع غالب شعری) را تهیه فرمایید.

قسمتی از متن :

‏انواع قالب های شعر فارسی

‏منظور از قالب یک شعر، شکل آرایش مصراع ها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب، ولی شاعران و مخاطبان آنها، به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند. 

‏به این ترتیب در طول تاریخ، چندقالب پدید آمده و شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالبها خارج شده اند. فقط درقرن اخیر، یک تحوّل جهش وار داشته ایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است. 

1. ‏قالبهای کهن

‏در قالبهای کهن، شعر از تعدادی مصراع هموزن تشکیل می شود. موسیقی کناری نیز همواره وجود دارد و تابع نظم خاصی است. 

‏هر قالب، فقط به وسیله نظام قافیه آرایی خویش مشخّص می شود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. از میان بی نهایت شکلی که می توان برای قافیه آرایی داشت، فقط حدود چهارده شکل باب طبع شاعران فارسی قرار گرفته و به این ترتیب، قالب های شعری رایج را پدید آورده است : 

‏قصیده 

‏مثنوی

‏غزل 

‏قطعه 

‏ترجیع بند 

‏ترکیب بند 

‏مسمط 

‏مستزاد 

‏رباعی 

‏دوبیتی

‏تصنیف 

‏چهار پاره 

‏مفرد 

2.‏قالبهای نوین

‏تا اوایل قرن حاضر هجری شمسی ،شاعران ما دو اصل کلی تساوی وزن مصراعهای شعر و نظم ثابت قافیه ها را رعایت کرده اند و اگر هم نوآوری در قالبهای شعر داشته اند، با حفظ این دو اصل بوده است. در آغاز این قرن، شاعرانی به این فکر افتادند که آن دو اصل کلّی را به کنار گذارند و نوآوری را فراتر از آن حدّ و مرز گسترش دهند. شعری که به این ترتیب سروده شد، شکلی بسیار متفاوت با شعرهای پیش از خود داشت. 

‏در این گونه شعرها، شاعر مقیّد نیست مصراع ها را وزنی یکسان ببخشد و در چیدن مصراع های هم قافیه، نظامی ثابت را ـ چنان که مثلاً در غزل یا مثنوی بود ـ رعایت کند. طول مصراع، تابع طول جمله شاعر است و قافیه نیز هرگاه شاعر لازم بداند ظاهر می شود. در این جا آزادی عمل بیشتر است و البته از موسیقی شعر کهن بی بهره است. 

‏قالب نیمایی 

‏شعر آزاد 

‏شعر سپید

‏اکنون به تشریح هر یک از این قالب ها(کهن و نوین) خواهیم پرداخت:

" ‏قصیده " 

‏قصیده نوعی از شعر است که دو مصراع بیت اول و مصراع های دوم بقیه ی بیت های آن هم قافیه اند (مصراع های زوج‏)

‏طول قصیده از 15 بیت تا 60 بیت می تواند باشد. 

" ‏مثنوی "

‏واژه ی مثنوی از کلمه ی "مثنی" به معنی دوتائی گرفته شده است. زیرا در هر بیت دوقافیه آمده است که با قافیه بیت بعد فرق می کند. مثنوی را می توان به 

" ‏غزل "

" ‏غزل " در لغت به معنی " حدیث عاشقی " است. در قرن ششم که قصیده در حال زوال بود " غزل" پا گرفت و در قرن هفتم رسماً قصیده را عقب راند و به اوج رسید. 

‏در قصیده موضوع اصلی آن است که در آخر شعر " مدح " کسی گفته شود و در واقع منظور اصلی " ممدوح " است اما در غزل " معشوق " مهم است و در آخر شعر شاعر اسم خود رامی آورد و با معشوق سخن می گوید و راز و نیاز می کند. 

‏این " معشوق " گاهی زمینی است اما پست و بازاری نیست و گاهی آسمانی است و عرفانی. 

‏ابیات غزل بین 5 تا 10 ییت یا بیشترمی باشد و دو مصراع اولین بیت و مصراع دوم بقیه ابیات هم قافیه اند. 

‏از غزل سرایان بزرگ شعر کهن فارسی می توان به: مولوی، حافظ، سعدی و صائب تبریزی اشاره کرد، همچنین غزلسرایان بزرگ معاصر؛ رهی معیری و شهریار.

" ‏قطعه "

" ‏قطعه ‏“شعری‏ است که معمولاً مصراع های اولین بیت آن هم قافیه نیستند ولی مصراع دوم تمام ادبیات آن هم قافیه اند. طول قطعه دو بیت یا بیشتر است. 

“‏ترجیع بند "

‏ترجیع بند از چند قطعه شعر تشکیل شده است که هر کدام از این قطعه شعرها دارای قافیه و وزن یکسان هستند و در آخر هر رشته شعر یک بیت یکسان با قافیه ای جداگانه تکرار میشود

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است