برائت - word (..docx) - فلسفه -

قسمتی از متن :

1

‏برائت

‏برائت به معنی پاكى جستن، رهايى پيدا كردن و آزاد بودن، ‏تبری ‏و بيزارى جستن است. بَرائَت‌، یکی‌ از اصول‌ مهم‌ در ‏مذاهب‌ ‏گوناگون‌ فقهی‌، و یکی‌ از ‏۴‏ اصل‌ عملی‌ در اصول‌ متأخر ‏امامیه‌ ‏که‌ عبارت‌ است‌ از نفی‌ ‏تکلیف‌ ‏از ‏مکلف‌ ‏در موارد ‏شک‌ ‏در تکلیف‌.

‏اصل برائت ( اصول فقه ‏) : ‏برائت ذمّه از تکلیف مشکوک،

‏اصل برائت از اقسام اصول عملی است که وظیفه عملی مکلف را در مواردی که بعد از جست‌و‌جو و عدم دست یابی به دلیل، در تکلیف واقعی شک می‌نماید، تعیین نموده و به برائت ذمه او از تکلیف مشکوک حکم می‌کند؛ به بیان دیگر، مراد از اصل برائت، اصلی از اصول عملی است که هنگام شک مکلف در تکلیف و عدم دست‌رسی وی به حجت شرعی، اجرا می‌شود و در مقام عمل، مکلف را موظف به انجام آن تکلیف نمی‌داند؛ برای مثال، هنگامی که مکلف بعد از جست‌و‌جو و عدم دست یابی به دلیل، در حرمت یا حلیت استعمال دخانیات شک می‌کند، اصل برائت جاری نموده و به حلیت استعمال آن حکم می‌کند و از عقوبت مخالفت احتمالی با حکم واقعی، ایمن می‌شود.

‏بنابراین، هر گاه بعد از جست‌و‌جوی از دلیل و عدم دست‌رسی به آن، در تکلیف شک شود، آن تکلیف بر عهده مکلف ثابت نمی‌شود؛ یعنی در شبهه وجوبی، ترک آن، و در شبهه تحریمی، ارتکاب آن، جایز است؛ فرقی نمی‌کند که منشأ شک، فقدان نص، اجمال نص یا تعارض دو نص باشد.

‏موارد کاربرد

‏از عنوان برائت در ‏اصول فقه‏، مبحث ‏اصول عملی ‏و در ابواب مختلف فقهى نظير ‏حج‏، ‏تجارت‏، ‏ضمان‏، ‏کفّارات‏، ‏یمین ‏و ‏ارث ‏سخن رفته است كه به مهم‌ترين موارد بکارگیری آن اشاره میشود:

‏برائت ذمه ‏از ‏تکلیف‏، برائت ذمه از دين، ‏برائت رحم‏، برائت از ‏عیب‏، برائت از ‏ضمان‏، قسم خوردن به برائت از ‏خداوند ‏يا ‏رسول خدا (صلی‌الله علیه‌و‌آله) ‏و يا ‏امامان (علیهم‌السلام)‏، برائت از ‏دشمنان ‏خدا ‏و اولياى او، برائت از ‏ارث‏؛ در این مقاله به بررسی اجمالی هر بک از این موارد پرداخته می‌شود.

‏در لغت و اصطلاح

«‏برائت» در ‏لغت ‏به معناى پاکى، پاک شدن از عیب، دورى، رهایى و خلاص شدن آمده است. [‏۱] [‏۲] «‏اصل برائت»، از اصطلاحات ‏علم اصول‏، با مفاد ‏حکم ظاهری ‏و از ‏اصول عملیه ‏چهارگانه است که از مجموع آنها به «‏دلیل فقاهتی» ‏یا ‏اصل عملی ‏یاد مى‌شود. [‏۳] ‏نقش اساسى این اصل، تعیین وظیفه عملى براى مکلف در صورت شک در ‏حکم واقعی ‏است؛ یعنى هرگاه مکلف در ‏حرمت ‏یا ‏وجوب ‏شى‌ء یا فعلى، به جهت نبود دلیل یا ‏اجمال ‏آن یا ‏تعارض ‏دو دلیل شک کرد و پس از تفحص، دلیلى نیافت، علماى علم اصول

2

‏به مقتضاى این اصل، به برائت ذمه و مکلف نبودن وى حکم مى‌کنند، هرچند برخى دیگر از علماى اسلامى که به « ‏اخباریین » ‏شهرت یافته‌اند وظیفه چنین شخصى را در مورد شک در حرمت (‏شبهات تحریمیه) ‏احتیاط ‏مى‌دانند.

‏ریشه تاریخی‌ برائت‌

‏گرچه‌ می‌توان‌ نمونه‌هایی‌ از کاربرد برائت‌ را در سده نخست‌ هجری‌ ذکر کرد، [‏۸] ‏اما ریشه تاریخی‌ برائت‌ به‌ عنوان‌ نظریه‌ای‌ شکل‌ گرفته‌ در دوره‌های‌ بعدی‌ علم‌ اصول‌، به‌ نظریات‌ متکلمان‌ متقدم‌ ‏معتزله‌ ‏در سده ‏۲‏ق‌/‏۸‏م‌ باز می‌گردد. ‏واصل‌ بن‌ عطا ‏از بنیان‌گذاران‌ معتزله‌ در نیمه این‌ سده‌، در مقام‌ بیان‌ ادله فقهی‌، درصورت‌ فقدان‌ دلیلی‌ از «‏کتاب‌» ‏و «خبری‌ که‌ حجت‌» باشد، «عقل‌ سلیم‌» را جزو ادله‌ می‌شمارد. [‏۹] ‏در نسلهای‌ بعد و در توضیح‌ مراد واصل‌ از دلیل‌ سوم‌، نظر ابراهیم‌ نَظّام‌ درباره منابع‌ فقهی‌ قابل‌ ذکر است‌؛ ‏ابن‌ قِبه رازی‌ ‏متکلم‌ امامی‌ تصریح‌ دارد که‌ ادله فقه‌ نزد نظام‌ عبارت‌ از «کتاب‌» و «‏خبر قاطع‌ عذر» است‌ و درصورت‌ نبود دلیلی‌ از این‌ دو، همه‌ چیز به‌ حکم‌ عقل‌ ‏مباح‌ ‏است‌ و اشیاء در حکم‌ اطلاق‌ عقلی‌اند.

‏فقهای‌ ظاهری‌ با رویکردی‌ مشابه‌ معتزلیان‌ در تکیه‌ بر نصوص‌، در غیر موارد منصوص‌ اصل‌ را بر عدم‌ تشریع‌ حکمی‌ (اعم‌ از وجوب‌ یا حرمت‌) می‌نهادند. ‏ابن‌ حزم‌ ظاهری‌ در مقام‌ نظریه‌پردازی‌ با استناد به‌ آیاتی‌ از ‏قرآن‌ کریم‌ ‏به‌ بیان‌ منشأی‌ شرعی‌ برای‌ برائت‌ می‌پردازد.

‏از سده ‏۲‏ تا ‏۵‏ق‌، اتفاق‌ مهمی‌ در تغییر حوزه معنایی‌ اصل‌ برائت‌ نمی‌یابیم‌. در اواخر سده ‏۵‏ق‌، شافعیان‌ با تعابیری‌ نظیر استصحاب‌ حال‌ عقل‌ و استصحاب‌ الحال‌ به‌ نظریه‌پردازی‌ درباره آن‌ پرداخته‌اند. [‏۱۲] [‏۱۳] ‏اظهارنظر ‏غزالی‌ ‏در ‏المستصفی‌ ‏به‌ عنوان‌ تکمیلی‌ بر مباحث‌ گذشته‌ و سرآغاز تحولی‌ برای‌ آینده‌، در این‌ راستا قابل‌ ذکر است‌. غزالی‌ نخستین‌ کسی‌ است‌ که‌ ‏۴‏ دلیل‌ «کتاب‌»‏، «‏سنّت‌»‏، «‏اجماع‌» ‏و «دلیل‌ العقل‌ و استصحاب‌» را برشمرده‌، و در توضیح‌ دلیل‌ چهارم‌، استصحاب‌ حال‌ عقل‌ - برائت‌ - را به‌ عنوان‌ یکی‌ از مهم‌ترین‌ اقسام‌ ‏استصحاب‌ ‏ذکر کرده‌ است‌ (‏برای‌ رابطه استصحاب‌ الحال‌ و برائت‌، نک: ه د، ج‏۸‏، ص‏۱۹۱‏)

‏تعریف

‏اصل برائت از اقسام ‏اصول عملی ‏است که وظیفه عملی مکلف را در مواردی که بعد از جست‌وجو و عدم دست‌یابی به دلیل، در ‏تکلیف واقعی ‏شک می‌نماید، تعیین نموده و به برائت ذمه او از تکلیف مشکوک حکم می‌کند؛ به بیان دیگر، مراد از اصل برائت، اصلی از اصول عملی است که هنگام شک مکلف در تکلیف و عدم دسترسی وی به ‏حجت شرعی‏، اجرا می‌شود و در مقام عمل ، مکلف را موظف به انجام آن تکلیف نمی‌داند؛ برای مثال، هنگامی که مکلف بعد از جست‌وجو و عدم دست‌یابی به دلیل، در ‏حرمت ‏یا ‏حلیت ‏استعمال ‏دخانیات ‏شک می‌کند، اصل برائت جاری نموده و به حلیت استعمال آن ‏حکم ‏می‌کند و از عقوبت مخالفت احتمالی با حکم واقعی، ایمن می‌شود.

‏بنابراین، هرگاه بعد از جست‌وجوی از دلیل و عدم دسترسی به آن، در تکلیف شک شود، آن تکلیف بر عهده مکلف ثابت نمی‌شود؛ یعنی در ‏شبهه وجوبی‏، ترک آن، و در ‏شبهه تحریمی‏، ارتکاب آن، ‏جایز ‏است؛ فرقی نمی‌کند که منشا شک، فقدان ‏نص‏، ‏اجمال نص ‏یا تعارض دو نص باشد

دانلود,تحقیق,برات,دانلود

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است