جنون از منظر فقه - word (..docx) - فلسفه -

قسمتی از متن :

‏جنون از منظر فقه

‏منابع‌فقهی‌متقدم‌، چه‌ ‏شیعه ‏‌و چه‌ ‏اهل ‌سنت ‏‌، کمتر به ‌تعریف ‌دقیق ‌جنون ‌پرداخته ‌و ظاهراً مفهوم‌عرفی‌ آن‌ را آشکار می‌دانسته‌اند.

‏این‌ روش‌ در منابع ‌دوره‌های‌ بعدی‌نیز ادامه‌یافته‌است‌، ‏البته ‌در برخی‌ ‏احادیث‌منقول‌ ‏از ‏امامان ‌شیعه ‏‌علیهم‌السلام‌، از مجنون‌با تعابیری‌چون‌ «المَغلوبُ علی‌عَقله‌» (دچارِ وارونگی‌ ‏عقل ‌‏) ‏یاد شده‌است‌.

← ‏جنون‌ فساد مستقر

‏برخی ‌فقهای‌ ‏شیعه ‏‌، چون‌ ‏فاضل‌ مقداد ‏، ‏فاضل‌هندی ‌ ‏و ‏سید علی‌ طباطبائی ‏، ‏جنون‌ را ‏فساد ‏مستقر و تباهی‌ تثبیت‌ شده‌ عقل‌ دانسته‌اند، نه‌ آن‌گونه‌ فساد و تباهی‌ که ‌از سر اشتباه ‌و ‏سهو ‏یا ‏بی‌هوشی ‏عارضی‌پدید می‌آید و به‌سرعت‌ زایل ‌می‌شود؛ البته‌ برخی‌ فقهای ‌پیش‌ از آنها ‏قید «‏استقرار» را در تعریف‌ جنون ‌نیاورده‌اند، ولی‌آن‌را ‏شرط ‏‌جنونی‌ ذکر کرده‌اند که‌ آثار فقهی‌ دارد، مانند ‏بطلان ‌ ‏معامله ‏‌یا قابل ‌ ‏فسخ ‏‌بودن‌ ‏عقد ‏نکاح ‌.

← ‏توجه به ‌منابع‌ پزشکی‌ در تعریف

‏در میان‌ فقهای ‌ ‏شیعه ‏‌، ‏ملا احمد نراقی‌ ‏به ‌منابع‌ پزشکی‌ عصر خود توجه‌ کرده ‌و چنین‌نتیجه‌گرفته‌است‌که‌جنون‌نام‌ ‏بیماری ‏‌معینی‌نیست‌، بلکه ‌عنوانی ‌است‌برای‌ همه‌ بیماریهای ‌دماغی‌ که‌ موجب‌ تباهی‌ خِرد می‌گردند و گاه‌آن‌را «فساد عقل‌» می‌خوانند‏.

← ‏تعریف فقهای معاصر اهل سنت

‏فقیهان ‌و مؤلفان ‌اهل‌سنّت‌ دوره ‌معاصر نیز جنون‌ را همانند فقهای‌ گذشته‌ تعریف‌ کرده‌اند که ‌با نوعی‌ ابهام ‌آمیخته ‌است‌.

← ‏تعریف جنون در قوانین‌ ‌ایران‌

‏امروزه‌ در قوانین‌حقوقی‌ و جزایی‌ایران‌ مقرراتی‌ درباره ‌جنون ‌ذکر شده‌، اما خود جنون‌ در هیچ‌ مادّه قانونی ‌تعریف ‌نشده‌ است‌.

‏بیشتر آثار حقوقی‌ نیز مفهوم‌ آن ‌را بدیهی ‌تلقی‌کرده‌ و بدون ‌تعریف‌ دقیق‌ این‌ بیماری‌، به ‌بیان ‌احکام ‌مترتب‌ بر آن‌پرداخته‌اند.

‏برخی‌ از تعریفهای‌ ارائه ‌شده‌ از جنون‌ در آثار حقوقی‌، تا حدودی‌ مبهم‌ است‌، مانند آنکه‌ مجنون‌ کسی‌ است‌که‌ ‏تعادل ‏‌روحی‌ خود را از دست‌ داده ‌باشد.

‏برخی‌ حقوق‌ دانان ‌متأخر ‏کوشیده‌اند جنون‌ و مجنون‌ را به‌طور کاربردی‌و دقیق‌تعریف‌کنند، از جمله‌گفته‌اند مجنون‌ کسی‌ است‌ که‌ توانایی ‌اندیشیدن‌ و ‏استنتاج ‌ ‏از ‏جمع ‌ ‏و ‏ترکیب ‏‌معلومات ‌را ندارد و از این‌رو فاقد ‏اراده ‏‌است‌ و کارهای ‌او منشأ ارادی‌ ندارد؛ اما، ظاهراً این‌گونه ‌تعریفها متأثر از تحلیلهای ‌روان ‌پزشکان‌ در باره ‌آسیبهای ‌مغزی‌ است‌.

← ‏نظر کاتوزیان

‏به‌ گفته‌ کاتوزیان‌، بحث ‌در باره‌ ضایعات ‌مغزی‌ و آثار اندوه ‌و ‏اعتیادها ‏و بیماریهای ‌ناشی ‌از آن‌، در قلمرو علم‌ حقوق‌ نیست‌؛ از این‌ رو، شماری‌ از منابع ‌حقوق‌ کیفری ‌و جرم ‌شناسی‌، ملاکهای‌ شناسایی ‌مجنون ‌و تقسیمات ‌جنون‌ و مسائل‌ مرتبط‌ با بیماریهای‌ روانی‌ را به ‌دانش ‌پزشکی‌ قانونی ‌ ‏ارجاع ‌ ‏داده‌اند.

← ‏توجه به شرط عاقل بودن در تکلیف

‏فقیهان ‌ ‏شیعه ‌ ‏و ‏اهل‌ سنت‌ ‏، با استناد به‌آیاتی‌نظیر ‏آیه ‏‌۴۲‏ ‏سوره‌ اعراف ‏‌و آیه‌‏۶۲‏ ‏سوره‌ مؤمنون‏ (‏لانُکَلِّفُ نَفْساً اِلاّ وُسْعَها: ما هیچکس‌را جز به‌ اندازه‌ توانش ‌ ‏تکلیف ‌ ‏نمی‌کنیم‌) و احادیث‌دالّ بر ‏سلب ‌ ‏تکلیف ‌از مجنون‌، یکی‌از شروط‌ تکلیف ‌را عقل

‏‌دانسته‌اند؛ از این‌رو، کارهای‌عبادی‌ (مانند ‏وضو ‏، ‏نماز ‏، ‏حج ‏‌، ‏روزه ‏‌و ‏اعتکاف ‌‏) ‏بر مجنون ‌ ‏واجب ‏‌نیست ‌و اگر وی‌آنها را انجام‌دهد، ‏صحیح ‏‌به ‌شمار نمی‌رود و حتی‌بر اعمال‌ او ‏پاداش ‏‌مترتب ‌نمی‌شو‏د.

‏فقها درباره‌ لزوم‌ ‏قضای ‌ ‏برخی‌ ‏عبادات ‏‌، در صورت‌ بهبود یافتن ‌مجنون‌، بحث‌ کرده‌اند.

← ‏‌محجور بودن‌مجنون‌

‏به ‌نظر فقها، به ‌دلیل ‌ ‏محجور ‏بودن‌ مجنون‌، ‏انعقاد ‏هرگونه‌ قرارداد از جانب‌ وی‌ (چون‌ ‏وکالت ‏‌، ‏بیع ‏‌، ‏اجاره ‏‌، ‏شرکت ‏‌، ‏جعاله ‏‌و ‏نکاح ‌) ‏باطل ‌ ‏و فاقد آثار حقوقی‌است‌.

← ‏ایقاعات ‌مجنون

‏ایقاعات ‏‌مجنون ‌نیز ‏باطل ‏‌و بدون‌ اثر است‌، مانند ‏طلاق ‏‌، ‏وصیت ‌ ‏و ‏ایلاء ‏؛ البته‌ انعقاد ‏عقد ‏نکاح ‏‌برای ‌مجنون ‌توسط ‌ ‏ولی ‏او ‏صحیح ‏‌است‌‏.

← ‏بطلان عقود جایز مجنون

‏در ‏عقود جایز ‏، مانند ‏مضاربه ‏‌و ‏شرکت ‏‌و ‏وکالت ‏‌، چنانچه ‌هر یک ‌از دو طرف ‌عقد یا شرکا (در عقد شرکت‌)، مبتلا به‌ جنون‌ شوند، قرارداد مزبور خاتمه ‌می‌یابد.

← ‏جنون در نکاح

‏به‌ نظر مشهور فقهای‌ امامی‌ و اهل ‌سنّت‌، جز شماری‌ از ‏حنفیه ‏‌، جنون ‌هریک‌ از دو طرف‌ ‏عقد نکاح ‏‌، موجب ‌حقِ ‏فسخ ‌ ‏برای‌ طرف ‌دیگر عقد می‌شود.

← ‏عدم صلاحیت مجنون‌ در برخی‌ مناصب

‏مجنون‌ صلاحیت‌ مناصب ‌و کارهایی ‌چون ‌ ‏قضاوت ‏‌، ‏قیمومت ‏‌، ‏احصان ‏‌، ‏اقامه‌ دعوا ‏، ‏شهادت ‏‌، ‏اقرار ‏، ‏سوگند ‏و ‏عفو ‏در ‏قصاص ‌ ‏را ندارد‏.

← ‏مسئولیت ‌کیفری‌ مجنون‌

‏همچنین‌، با توجه‌ به ‌احادیث‌، فقها در باره‌ فقدان‌ مسئولیت ‌کیفری ‌برای‌ مجنون‌ در مورد رفتارهایی ‌مانند ‏زنا ‏، ‏قَذْف (‏نسبت‌ دادن ‌ ‏فحشا ‏به ‌کسی‌)‏، ‏سرقت ‌ ‏و ‏ارتداد ‏اتفاق ‌نظر دارند و ‏قصاص ‌ ‏و ‏حدود ‏در مورد مجانین‌ اجرا نمی‌شود‏.

‏در پاره‌ای ‌موارد نیز مذاهب‌ اسلامی‌ اختلاف‌ نظر دارند.

← ‏بطلان معاملات‌ مجنون‌ طبق قانون‌

‏در قانون‌مدنی‌ایران‌، با توجه ‌به ‌لزوم ‌اهلیت ‌طرفین ‌در ‏عقد ‏قرارداد‏ ‏و در عقود گوناگون ‌به ‌لزوم ‌اهلیت ‌طرفین‌ تصریح‌ شده‌است ‏.

← ‏مسئولیت ‌کیفری‌ ‌مجنون در قانون ایران

‏قوانین‌ کیفری‌ایران‌ (قانون‌مجازات‌عمومی‌مصوب‌‏۱۳۰۴‏ ش‌ و نیز قانون ‌مجازات‌ اسلامی‌ مصوب‌‏۱۳۷۰‏ ش‌) بر مسئولیت‌ کیفری ‌نداشتن‌ مجنون‌، با هر درجه ‌از جنون‌، صحه ‌گذاشته ‌است‌.

← ‏مسئولیت ‌مدنی مجنون

‏با این‌همه‌، جنون‌ موجب‌ رفع‌ مسئولیت ‌مدنی مجنون ‌نمی‌شود و حتی‌ بسیاری ‌از ‏احکام‌ وضعی‌ ‏، مجانین ‌را در بر می‌گیرد.

‏بر این‌اساس‌، هرگاه‌ مجنون‌ مرتکب ‌ ‏قتل ‌ ‏یا ‏جرح ‌ ‏شود، عمل‌ او مشمول‌ ‏حکم ‌ ‏دیه ‌ ‏می‌گردد ‏.

دانلود,تحقیق,جنون,از,منظر,فقه,دانلود

تصاویری از چند صفحه نخست فایل :

توجه فرمایید بدلیل تهیه ی تصویر با نرم افزار های خارجی متن نمایش داده شده در تصاویر ممکن است دارای اشکالاتی در نمایش برخی حروف باشد که در فایل اصلی بدون مشکل است