نام فایل : تحقيق اجتماعي 13 ص

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 6

حجم : 7 مگابایت

بسمه الله الرحمان الرحيم
موضوع :
تحقيق اجتماعي
اعضاي گروه :
فرزانه محمد ويسي
پروين نوري
الهام فتاحي
بسمه الله الرحمان الرحيم
مقدمه :
عدل از اصول اعتقادي شيعه به شمار مي آيد . از نگاه شيعه هستي بر پاييه عدل خلق شده در چهار چوب عدل نظم و سامان يافته و در بستر قسط و عدل به تكامل مي رسد ، بر اين اساس گستره ي عدل به حوزه ي مسائل كلامي محدود نمي شود بلكه حيات خودي و اجتماعي را نيز در بر مي گيرد يعني مناسبات خودي و جمعي انسانها نيز بايد مبتني بر عدل باشد و عدالت محور تنظيم همه رفتارهاي شخصي و برنامه هاي اجتماعي قرار گيرد . امروزه با وجود توسعه ي شكوفي كه در علم و صنعت و اكتشافات صورت گرفته و از قعر درياها تا برخي كرات تحت سيطه ي آدمي قرار گرفته اما باز هم مقوله ي اصلي در حيات بشر عدل و صفا و عدالت طلبي است . حتي در كشورهاي توسعه يافته كه ارزش هاي انساني به فراموشي سپرده شده ، از گوشه و كنار بحث عدالت مطرح مي شود و در اين اوضاع نابرابري و بي عدالتي است كه شيعه مي تواند آموزه هاي منتبق بر عدل خود را به عنوان محصولات فرهنگي پر جاذبه به جامعه ي بشري عرضه كند . براي سر دادن (( گلبانگ عدالت )) در جهان امروز ابتدا بايد خود بر صراط عدل گام نهاد و بدون شك پيام عدالت خواهي و دادگستري اما علي غليه السلام براي دليل در پهنه ي تاريخ و گسترش جغرافيا طنين انداز شده كه از چشمه ساز زلال عدالت نفساني نشاءت گرفته و خودش از شدت عدالت بر محراب زمين و زمان جاري شد . بر اين اساس ، امروز مهمترين رسالت شيعه ي علوي عزم راسخ بر دستيابي به ملك عدالت در سرزمين جان خويش و اهقام جدي به برپايي آن در عرصه ي اجتماع است . اميد كه از اين رهگذر زمينه ي صدور پيام عدالت خواهي انقلاب اسلامي فراهم آيد و بستر ظهور آيت حق و عدالت حضرت مهدي ( عج ) مهيا شود .
مفهوم عدالت :
عدالت واژه اي كليدي و مقدس است كه مكاتب و فرهنگ هاي گوناگون درباره ي مفهوم آن سخن گفته اند ، معناي كلي و اجمالي اين واژه نزد مكاتب و فرهنگ هاي مختلف مشترك و يكسان است . اما آنها در معناي تفصيلي ، مصاديق و شيوه هاي تحقق عدالت ، اختلاف نظر دارند .
معناي لغوي :
عدالت از ((‌ عدل )) گرفته شده است و عدل مصدر است كه معناي ضد ظلم و جور به كار مي رود ( العدل ، ضدالظلم و الجور ) . همچنين عدل به معناي مساوات رفتار كردن بين دو نفر است . درباره ي مفهوم لغوي عدالت آمده است : عدل ، دادكردن ، داد دادن ، نماندن هر چيزي به جاي خود ، حد متوسط بين افراد و تفريط در هر يك از قوا ، انصاف ، عدالت ، دادگري ، اندازه و حد اعتدال ، راست . اما معناي دقيق و كامل تر اين واژه را بايد در رهنمود ها و گذاره هاي ارزشي ديني جست و جو كرد ، زيرا آشنا ساختن مردم با حقيقت (( عدالت و دادگري )) و تيين راهكار هاي دست يابي به آن از جمله رسالت هاي اساسي دين محسوب مي شود . كلمه عدالت در كتاب هاي لغت و در عرفا به معناي احقاق حقوق و ضد ظلم است ولي اين مفهوم بسيار كلي است و وافي به مقصود نمي تواند باشد . اما علي بن ابي طالب ( ع ) در باره ي عدالت مي فرمايد : العدل يضع الا مور مواضعها ( عدل آن است كه هر چيز در جاي خودش قرار گيرد. )
عدالت در كلام و فلسفه :
در حوزه ي علم كلام و فلسفه مفهوم اصطلاحي عدالت به برخي از ويژگيهاي خداوند سبحان اشاره دارد و ((‌ نظم و تعادل حاكم بر جهان هستي )) و (( تناسب پاداش و عقوبت هاي الهي با اعمال بندگان )) را تداعي مي كند . اين معنا در بعضي از روايات نيز طرح شده است از جمله امام علي ( ع ) در پاسخ به سؤال شخصي كه از ايشان راجع به توحيد و عدل الهي پرسيده بود مي فرمايد :
التوحيد ان لا تتو همه و العدل ان لا تتهعه : توحيد و يگانگي حق تعالي آن است كه خداوند سبحان را دور هم و انديشه ي خود نياوري ( و او را به مخلوقات تشبيه نكني ) و عدل الهي آن است كه او را به آنچه شايسته نيست ، متهم نكني ( و ضعف و نقص و ظلم را به او نسبت ندهي ) . در همين باره استاد شهيد مرتضي مطهري در مبحث (( عدل الهي )) چهار معنا براي عدالت ذكر مي كند كه دو معناي آن در حوزه ي كلام و فلسفه بيشتر مورد توجه است .
الف ) موزون بودن :
بدين معنا كه جهان هستي ، موزون ، متعادل و هماهنگ است و هر چيز در جايگاه خودش قرار دارد به نحوي كه كوچك ترين تغيير و تحول در جايگاه واقعي اشياء نظم و برنامه منطقي آنها را در هم مي ريزد .
ب ) رعايت استحقاق در وجودو و بخشش و اضافه :
از آنجا كه ظرفيت و قابليت موجودات جهان متفاوت است ذات حضرت حق كه فياض علي الا طلاق است به هر موجودي متناسب با ظرفيتش فيض مي بخشد .
عدالت در علم و اخلاق :
در علم اخلاق عدالت يكي از ويژگي هاي نفساني انسان معرفي شده است در اين حوزه مفهوم عدالت از بعد عقيدتي و فلسفي فاصله مي گيرد و به درون روح انساني و بعد روان شناختي آن كشيده مي شود ، با توجه به تعريف خاصي كه علماي اخلاق از نفس انسان و قواي آن ارئه مي كنند عدالت در اين علم به معناي (( اعتدال قواي نفساني و پرهيز از هرگونه افراط و تفريط )) است . محقق دواني ( متوفاي 908 ق ) در اين باره مي نويسد : عدالت مشتمل است بر جميع فضايل چه هر گاه كه تمامي قواي انساني در موضوعات خود بر وجه اعتدال صرف نمايد هر آينه جميع كمالات حاصل شود و از جميع دلايل اجتناب حاصل آيد و عدالت وقتي به كمال رسد كه شخص اولاً در قوا و جوارح خود عدالت به جا آورد ، سپس در تدبير منزل و معاشرت با اهل و عيالان سپس در سياست مدينه و تدبير امور آن و اين قسم مخصوص به سلامين و امرا و اركان دولت است . در شرح اركان و شعبه هاي عدالت حديثي از اميرالمؤمنين ( ع ) نقل شده كه بسيار قابل توجه است : عدالت چهار شعبه دارد : فهم دقيق ، دانش عميق ، حكمت شكوفا و بستان برد باري . هر كه خوب فهميد همه ي علوم را روشن و تعيين كند . هر كه عميق دانست آشبخورهاي حكمت را مي شناسد و هر كه بردبار باشد در كار خود كوتاهي و تفريط نكند و در ميان مردم خوش نام به سر برد .
امام خميني ( ره ) درباره ي معنا و مفهوم عدالت در حوزه ي علم اخلاقي مي نويسند :
بدان كه عبادت عبارت است از حدوسط بين افراط و تفريط و آن از مهمات فضايل اخلاقيه است . بلكه عدالت مطلقه تمام فضايل با طنيه و ظاهريه و روحيه و قلبيه و نفسيه و حبيمه است زيرا عدل مطلق مستقيم به همين معنا است ، چه در مظهريت اسماء و صفات و تحقق به آن كه استقامت مطلقه است و مختص به انسان كامل است و چه در اخلاق نفسايه كه اعتدال قواي ثلاثه است يعني قده ي شهويه ، غضبيه و شيطاني و ... پس عدالت كه عبارت از حد وسط بين افراط و تفريط و غلو و تقصير مي باشد از فضايل بزرگ
احاديث
است بلكه از فيلسوف عظيم الشاءن ارسطاليس منقول است كه (( عدالت )) جزوي نبود از فضيلت ، بلكه همه ي فضيلت ها بود و (( جور ))‌كه ضد آن است جزوي نبود از رذيلت ، بلكه همه ي رذيلت ها بود .
عدالت اجتماعي :
عدالت اجتماعي اصطلاحي است كه به تحقيق عدالت در اجتماع مربوط مي شود و بر اساس تعريفي كه پيش تر از واژه ي عدل بيان شد ، هر گاه در اجتماع هر چيزي در جاي خود قرار گيرد و مقام ها ، موقعيت ها ، امكانات و توانمندي ها به گونه اي صحيح و منطقي توزيع مي شود ، (( عدالت اجتماعي )) تحقق يافته است .
امام خميني ( ره ) درباره ي برنامه ي اسلام براي اجراي عدالت در سطح جامعه مي گويند :
...