تاريخ: 1 / 10 / 1381<br>باستناد تبصره يك ماده سه قانون حفاظت  و بهره برداري از جنگلها و مراتع كشور مصوب 30/5/1346 و اصلاحات بعدي، شرايط زير جهت چراي دام در مراتع كشور تعيين مي گردد:<br>فصل اول:<br>تعاريف:<br>     1-مرتع: اعم است از مشجر و غير مشجر<br>الف – مرتع غير مشجر: زميني است اعم از كوه و دامنه يا زمين مسطح كه در فصل چرا، داراي پوششي از نباتات علوفه اي خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا، عرفاً مرتع شناخته شود. اراضي كه آيش زراعتند، ولو آنكه داراي پوشش نباتات خودرو باشند، مشمول تعريف مرتع نيستند.<br>ب – مرتع مشجر: اگر مرتع داراي درختان جنگلي خودرو باشد، مرتع مشجر نــــاميده مي شود، مشروط بر آنكه حجم درختان موجود در هر هكتار، در شمال، از حوزه آستارا تا حوزه گليداغي بيش از پنجاه متر مكعب و در ساير مناطق ايران بيش از بيست متر مكعب نباشد.<br> 2- مرتع روستايي: مرتع اطراف روستا است كه عرفاً مورد بهره برداري دامهاي روستائيان قرار مي گيرد و توسط هيأت هاي موضوع بند 25 فصل دوم اين دستورالعمل تشخيص و تعيين  مي گردد.<br>     3- واحد دامي: هر رأس گوسفند يك واحد دامي محسوب مي گردد ساير احشام با توجه به نياز غذائي برآورد و مورد محاسبه مي گيرند.<br>توضيح: نتاج بز، گوسفند و گوساله بعد از 6 ماهگي مورد محاسبه قرار مي گيرد.<br>     4- ظرفيت چرا (ظرفيت مرتع): عبارت از تعداد واحد دامي كه طبق برآورد سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور (ادارات كل منابع طبيعي) در يك فصل چرا در يك هكتار مرتع، موضوع پروانه مرتعداري ( پروانه چراي دام) يا طرح مرتعداري مي تواند تعليف نمايد.<br>     5- پروانه مرتعداري (پروانه چراي دام): مجوزي است كه با در نظر گرفتن ظرفيت مرتع، فصل چرا، مدت و سابقه بهره برداري بنام شخص واجد شرايط براي تعليف دام در يك دوره و با توجه به عرف محل در يك مرتع با محدوده مشخصي صادر مي گردد.<br>     6- مرتعدار: شخص حقيقي و يا حقوقي است كه توسط هيأت هاي مميزي تشخيص و تعيين صلاحيت مي گردند و مجوز بهره برداري به وي اعطاء مي شود.<br>     7- طرح مرتعداري: عبارت از برنامه مدوني است كه به منظور اعمال مديريت با هدف حفظ، احياء ، توسعه و بهره برداري صحيح از مراتع، جهت تثبيت استمرار توليد، حفظ منابع پايه (آب و خاك) تدوين و پس از تصويب و انعقاد قرارداد با مجري قانوني آن به مرحله اجرا در مي آيد.<br>     8- فصل چرا: مدت زمان مناسبي است كه با توجه به شرايط اكولوژيك و عرف محل جهت تعليف دام تعيين مي گردد. بديهي است كه شرايط اكولوژيك در اولويت مي باشد.<br>     9- مرتعدار عشايري: مرتعداري است كه جزء نظام خاص اجتماعي عشايري بوده  و براي تعليف دامهايش كوچ مي كند.<br>  10- مرتعدار متحرك: مرتعداري است كه براي تعليف دامهايش كوچ مي كند ولي جزء نظام عشايري نمي باشد.<br>     11-مرتعدار ساكن: مرتعداري است كه در روستا ساكن بوده و براي چراي دام خود از مراتع محدوده روستا و يا از مراتع يك منطقه در فصل چرا استفاده مي نمايد.<br>     12-روستائي دامدار: دامداري است كه در روستا ساكن بوده و دامداري فعاليت تكميلي اوست و جهت چراي دامهايش كه كمتر از 10 واحد دامي خواهد بود از مراتع روستائي استفاده مي نمايد.<br>     13- كارت مرتعداري: برگه اي است كه پس از انعقاد قرارداد اجراي طرح مرتعداري جايگزين پروانه هاي مرتعداري (پروانه چراي دام) مي گردد.<br>تبصره: در صورتيكه تعاريف قانوني جديدي وضع گردد آن تعاريف ملاك عمل خواهد بود.<br>فصل دوم: <br>شرايط عمومي:<br>