نام فایل : بافت آبکش

فرمت : .ppt

تعداد صفحه/اسلاید : 71

حجم : 3 مگابایت

بافت آبکش
مقدمه
در سلسله گیاهان از جلبکها تا نهانزادان آوندی علاوه بر اینکه بافت مشخصی دیده نمی شود سیستم آوندی هم برای انتقابل آب و مواد معدنی و همچنین مواد آلی ساخته شده در گیاه وجود ندارد تنها در برخی از جلبکها و خزه ها سلولهایی به نام لپتوئید دیده میشود که
این سلولها مانند آوند عمل میکنند اما از نظر ساختاری به هیچ وجه قابل قیاس با چوب و آبکش نیستند.
در واقع در گیاهان بدون آوند نیازی به وجود سیستم آوندی مشخص دیده نمی شود زیرا این گیاهان در محیطهای مرطوب زندگی می کنند
اما با روی آوردن گیاهان به سمت خشکی و ایجاد تنه های قطور و ارتفاع بلند نیاز به سیستمی دیده میشود که بتواند آب را گرفته و از پائین به بالا به بلندترین نقطه گیاه انتقال دهد و مواد ساخته شده که محلولی از مواد آلی است و شیره پرورده نامیده میشود را از بالا به پائین به عمقی ترین نقطه ای که از این مواد استفاده می کند برساند
در پیکر گیاه این جریان مضاعف دائما در حال گر دش است
SPHOGNUM
سیسیتم انتقال شیره پرورده در گیاه بافت آبکشی یا فلوئم نامیده می شود که سلولهای این بافت نخستین بار به وسیله هارتیگ در سال 1837 کشف شدند
اصطلاح فلوئم در سال 1858 به وسیله ناگلی ارائه شد فلوئم در زبان یونانی به معنای پوست تنه درخت است ولی همان طور که میدانیم پوست تنه درخت و فلوئم با هم تفاوتهای اساسی دارند
همچنین اصطلاح آوند یا وسکولار به بافتی گفته می شود که عمل هدایت و جریان مواد مختلغی را که به صورت مایع است انجام می دهد مثلا شریان آئورت که محل جریان خون در حیوانات عالیست می توان گفت یک آوند یا وسکولار است
بافت آبکشی که یک بافت ناهمگن و مرکب است شامل سلولهای آبکش;سلولهای همراه و پارانشیم و فیبر آبکشی است که البته این ترکیب در گیاهان مختلف متفاوت است.
روند تکاملی سلولهای آبکشی در گیاهان مختلف
نهانزادان آوندی:باریک و طویلند دیواره انتهایی مورب یا مایل منافذ آبکشی روی دیواره طولی وجود دارند
بازدانگان:از طول سلولهای آبکشی کاسته شده به عرض افزوده شده دیواره انتهایی کمتر مایل است منافذ آبکش روی دیواره انتهایی مورب قرار گرفته روی دیواره طولی گودیهایی دیده می شود که به آنها یاد بود صنعت اجدادی می گویند
نهاندانگان:1) درختی: طول آبکش کمتر عرض بیشتر دیواره انتهایی افقی و یا نزدیک به افقی است منافذ آبکشی روی دیواره انتهایی قرار دارد و اثری از گودیها دیده نمی شود2) علفی: طول دیواره باز هم کمتر شده دیواره انتهایی افقی منافذ آبکشی روی دیواره افقی
نتیجه:
تمرکز تدریجی نواحی آبکش بسیار بخصص یافته در دیواره انتهایی عناصر تغییر تدریجی دیواره انتهایی از وضعیت بسیار مایل و کج به افقیکاهش تعداد نواحی آبکش در دیواره جانبی
تغییر تدریجی نواحی آبکش مرکب به ساده
شکل لوله های آبکشی در گیاهان مختلف و نحوه تکامل آنها:
نهانزادان آوندی:لوله آبکشی با دیواره کج و اندکی تمایز یافته که به لپتوئید های خزه ها شباهت دارد
بازدانگان:لوله های آبکشی به شکل منشورهایی با مقطع چهارگوش پهلوی هم قرار دارند و فواصل بین آنها در بعضی نقاط توسط یاخته های پارانشیمی قطع می شود و دو سطح شعاعی و مماسی تشخیص داده می شود صفحات آبکشی به سطوح شعاعی اختصاص دارند
نهاندانگان:یاخته های آبکشی استوانه ای شکل شده انتهایشان بر روی هم قرار میگیرد و به نحوی لوله حقیقی ممتدی را تشکیل می دهند
سلول آبکش جسم لوله غربالی
عنصر فعال بافت آبکش لوله های آبکشی اند
مهمترین ویژگی سلولهای آبکشی وجود نواحی آبکشی در دیواره ها و ناپدید شدن هسته در پروتوپلاست است
یاخته های آبکشی از انتها به دنبال هم قرار دارند و شیره پرورده از آنها عبور می کند
نواحی آبکشی به صورت فرورفتگیهایی در دیواره آنها دیده می شود
وقتی صفحات آبکشی در سلول آبکشی به وجود میاید تشکیل لوله ابکشی میدهد که دردیواره های صاف به وجود میاید بنابراین در نهانزادان آوندی و بازدانگان فقط سلول آبکش داریم
SIEVE TUBE
طول عناصر آبکش در گیاهان مختلف
در گیاهان آوندی پست طول به 30 تا 40 میلیمتر می رسد
در سرخس دانه دار دوره کربونیفر به نام MEDULOSAبیش از 4.2 میلیمتر است
نواحی آبکشی پیتهای اولیه تغییر شکل یافته ایست که به صورت فشرده در دیواره دیده می شود و منافذ گروهی در آن قرار می گیرد نوارهای ارتباط دهنده که داخل روزنه ها قرار دارد پروتوپلاسم عناصر آبکشی مجاور را به هم مربوط می کند
در گیاهان آوندی پست به جز چند مورد و بازدانگان نوارهای ارتباط دهنده نازک بوده و شبیه پلاسمودسم هستند اما در نهاندانگان پیوسته وضخیم است
قطر منافذ نواحی آبکش
قطر نواحی آبکش تخصص یافته تر در گونه های مختلف بین 1 تا 14 میکرون است قطر سوراخ از یک میکرون کمتر spirae vanhoutti در
در سیب و گلابی حداکثر قطر از یک میکرون بیشتر است در گونه های کدو 10.3 و درخت عرعر 14.3 میکرون است
معمولا در دسته های آوند غربالی مه آ وجود ندارد این کیفیت با شرایط عمل لوله های غربالی مطابقت کامل دارد ولی در برخی از گیاهان مانند آقطی بلادون مو بر اثر ژله ای شدن ناقص تیغه میانی کم و بیش بین انها مه ا به وجود می آید
در طرفین لوله غربالی تشکیلات خاصی مشابه سیناپس وجود دارد که از نظر تشریحی اساس ساختار سیناپس همان جدار سیتوپلاسمی است بخش اصلی سیناپس در صفحه غربالی واقع بوده ساختار آن را مواد فسفولیپید تشکیل می دهند که حاصل تحولات سیتولوژیکی سلول در جریان تشکیل لوله غربالی است
سطح سیناپس در حقیقت محل تماس پلاسمودسم دو سلول غربالی دنبال هم است ولی تماس مزبور هیچ گاه سبب تداخل سیتوپلاسم دو سلول نمی گردد و هر دو استقلال سیتوپلاسمی خود را حفظ میکنند
فرق آبکش و پیت
در نواحی آبکش نوارهای ارتباط دهنده بسیار ضخیم تر از پلاسمودسم پیت اولیه است
در نواحی آبکش هر منفذ معمولا استوانه کوچکی از کربوهیدرات 1-3 بتا گلوکان غیر منشعب است که کالوز نامیده می شود کالوز دور نواحی ارتباط دهنده را می گیرد
نواحی آبکش تخصص یافته و تخصص نیافته
نواحی آبکش تخصص نیافته:طنابهای ارتباط دهنده بسیار باریک است و به سختی از پلاسمودسم مشخص می شودناحیه آبکش ازسایر قسمتهای دیواره سلول نازکتر است و در سطح داخلی دیواره فشردگی ایجاد می شود
نواحی آبکش روی دیواره طولی تخصص نیافته اند
نواحی آبکش تخصص یافته:طنابهای ارتباط دهنده بسیار ضخیم و به شدت رنگ پذیرکالوز نه تنها روی استوانه ای که روزنه ها را پوشانده ایجاد می شود بلکه در سطح بین روزنه ها هم رسوب می کند
در نهاندانگان برخی نواحی آبکشی تخصص یافته تر از بقیه هستند ولی در بازدانگان نواحی آبکش یکسان است
به قسمتهایی از دیواره که نواحی آبکش تخصص یافته تر دارند صفحات آبکش میگویند و به سلول آبکشی که دارای صفحه آبکش است لوله آبکش گویند
کالوز
کالوز بتا 1-3 پپتیدو گلوکان غیر منشعب است که انکسار چندگانه ندارد
با آبی انیلین و آبی رسورسین آبی می شود
در نور ماورا بنفش با آنیلین فلورسانس زرد لیموئی بازتاب می کند
اطراف نوارهای ارتباط دهنده استوانه می سازد در آبکش قدیمی مقدار زیادی از آن وجود دارد که به آن پینه یا کالوس می گویند
با تشکیل توده های بزرگ کالوس عمل آبکش متوقف می شود که در این حالت به آن کالوز نهایی می گویند
P-PROTEIN
ماده کم وبیش چسبناکی که به سادگی با رنگهای سیتوپلاسمی رنگ میگیرد در عناصر آبکش مشاهده میشود که به آن مخاط میگویند که اکنون معلوم شده که پروتئینی است و به پروتئین آبکش یا پروتئین-P معروف است
با تصاویر میکروسکوپ الکترونیکی معلوم شده که پروتئین-P در گونه های مختلف متغیر است وبه شکل لوله ای رشته ای فیبریلی گرانولی و بلوری وجود دارد در لوله آبکش در حال تمایز تغییر اشکال پروتئین-P به یکدیگر مشاهده میشود
به جز دو مورد پروتئین-P اعضای لوله آبکش در همه گونه های دولپه ای دیده میشود ولی در بازدانگان و نهانزادان معمولا مشاهده نمیشود
همچنین در نخلها و گندمیان وجود ندارد
اگر از آبکش برش تهیه شود و تیمار خاصی بر روی آن اعمال نشود و ساختمان آبکش دست نخورده باقی بماند مشاهده میشود که بعد از ناپدید شدن تونوپلاست پروتئین-P پراکنده شده و موقعیت کناری را اشغال میکند گاهی اوقات این پروتئین در میان فضای داخلی سلول پدیدار میشود و روزنه های آبکش را مسدود میکند به پروتئین-P که نزدیک صفحات آبکش جمع شده باشد پلاک مخاطی میگویند
برخی محققان اعتقاد دارند که این پروتئین به همراه کالوز گاهی اوقات منفذ روزنه را میبندد و به این ترتیب کمک میکند که از فشار عبور شیره در آوند کمتر شود و به این ترتیب آبکش به حالت استراحت یا انتقال کم در میاید
پلاستیدهای لوله آبکش
پلاستید نوع s که نشاسته ذخیره می کند
پلاستید نوع p که پروتئین به شکل فیبریل و بلوری که گاهی نیز نشاسته دارد ذخیره میکند
پلاستید نوع p منحصرا در تک لپه ایها دیده شده است
نشاسته لوله آبکش به وسیله ید قرمز مایل به قهوه ای میشود و رنگ آبی تیره که معمولا نشاسته در حضور ید به خود میگیرد پیدا نمیکند
آبکش بالغ ,آبکش جوان
در اوایل تشکیل صفحات آبکش داخل منافذ رسوب می کند در مراحل بعد جانشین دیواره سلولزی میشود تیغه میانی ممکن است کاملا ناپدید شود چون کالوز راحتتر تجزیه میشود و باز کردن روزنه را تسهیل میکند
....